Ferđafrelsi

Rétturinn til ţess ađ ferđast telst til grundvallarmannréttinda sem viđurkennd eru af mannréttindahefđum alţjóđasamfélagsins. Lagalega viđurkenningu á ferđafrelsi má rekja allt til Magna Carta, frá árinu 1215.

Á tímum kalda stríđsins olli ferđafrelsi ýmsum deilum á milli Austur–Evrópu og Vesturlandanna. Eftir 1989 hefur ferđafrelsi fengiđ nýja merkingu. Alţjóđakerfiđ hefur breyst mikiđ og för manna heimshorna á milli hefur aukist gríđarlega. Víđa um heim má sjá fólk á ferđalögum á ókunnum slóđum. Jafnframt ţví hefur fólk í auknum mćli flust búferlum á milli ríkja, jafnvel heimshluta. Ţessi aukni hreyfanleiki fólks hefur haft í för međ sér fjölmörg vandamál; má sem dćmi nefna útlendingahrćđslu sem og hert innflytjenda- og útlendingalög.

Aukiđ streymi flóttamanna, farandverkamanna og innflytjenda hefur aukiđ mikilvćgi ţess ađ ferđafrelsi sé í heiđri haft, á sama tíma og óteljandi vandamál hafa í kjölfariđ sprottiđ upp.

Samkvćmt alţjóđlegum mannréttindasamningum skiptist ferđafrelsi í fjögur meginsviđ;

  1. Rétt til ţess ađ ferđast ađ vild innan ákveđins svćđis. Allir einstaklingar sem löglega eru innan ríkis, mega ferđast ađ vild innan ţess svćđis sem ríkiđ hefur lögsögu yfir.
  2. Rétt til ţess ađ ákveđa dvalarstađ innan svćđis. Allir einstaklingar sem löglega eru innan ríkis hafa rétt til ađ velja ađ vild ţann stađ/landsvćđi sem ţeir vilja dvelja á innan ríkisins.
  3. Rétt til ţess ađ yfirgefa hvađa landsvćđi sem er, jafnvel eigiđ land. Rétturinn felur í sér rétt einstaklings til ađ flytja frá landi sínu til frambúđar, eđa til styttri eđa lengri tíma. Réttur ţessi er upprunninn af ţeirri stađreynd ađ ríkiđ á ekki ţá einstaklinga sem innan landsvćđis ţess búa.
  4. Rétt til ţess ađ koma inn í sitt eigiđ land. Réttur ţessi felur í sér viđurkenningu á ađ sérstakt samband ríki á milli ríkis og einstaklinga sem eiga uppruna sinn ađ rekja til ríkisins. Réttur ţessi nćr yfir ţrjá ţćtti: a) réttinn til ţess ađ dvelja í eigin landi; b) réttinn til ţess ađ snúa aftur til eigin lands, eftir ađ hafa yfirgefiđ ţađ; c) réttinn til ţess ađ koma til upprunalands síns, ef einstaklingur hefur fćđst utan ríkisins, til dćmis ef einstaklingur rekur ţjóđerni sitt til ríkisins. Rétturinn til ţess ađ snúa heim er sérstaklega mikilvćgur flóttamönnum sem sjálfviljugir vilja snúa aftur til síns heimalands.

Ferđafrelsi og íslenskur réttur

Í 2. mgr. 66. gr. stjórnarskrárinnar er landvistarréttur íslensks ríkisborgara fortakslaus. Íslenskum ríkisborgara verđur ţví ekki meinađ ađ koma til Íslands og hann verđur ekki gerđur brottrćkur frá landinu. Regla ţessi var ţó ekki bundin í stjórnarskrá fyrr en áriđ 1995 ţegar mannréttindakafli hennar var endurskođađur. Ţó ađ svo hafi veriđ og hennar hafi ekki veriđ getiđ í almennri löggjöf ţá hefur ávallt veriđ litiđ á hana sem óskráđa grundvallarreglu. Ţó ađ íslenskum ríkisborgurum verđi ekki meinađur ađgangur ađ landinu verđa ţeir ađ hlýta ţeim lagareglum sem gilda um komu og brottför.

Landvistarréttur íslenskra ríkisborgara útilokar ekki ađ hann verđi framseldur til annarra ríkja til ađ svara ţar til saka vegna gruns um refsiverđa háttsemi. Í 3. og 4. mgr. 66. gr. eru settar fram nokkrar meginreglur um ferđafrelsi innanlands og rétt til ađ ferđast úr landi ásamt réttinum til ţess ađ velja sér sinn dvalarstađ. Ţó er fjallađ um leyfilegar takmarkanir á ţessum rétti.

Mannréttindaskrifstofa Íslands

Mannréttindaskrifstofa Íslands var stofnuđ í Almannagjá á Ţingvöllum hinn 17. júní 1994, á fimmtíu ára afmćli íslenska lýđveldisins. Skrifstofan er óháđ stofnun sem vinnur ađ framgangi mannréttinda međ ţví ađ stuđla ađ rannsóknum og frćđslu og efla umrćđu um mannréttindi á Íslandi. 

Valmynd

Skráđu ţig á póstlista MRSÍ

Skráđu ţig og fáđu fréttir, upplýsingar um ný verkefni og fleira frá okkur.

Mannréttindaskrifstofa Íslands

Túngata 14 | 101 Reykjavík | Sími 552 2720 | info[hjá]humanrights.is

Skrifstofan er opin frá 9-12 og 13-16