Eftirlitskerfi Sameinuđu ţjóđanna

Hinir alţjóđlegu mannréttindasamningar gera flestir ráđ fyrir sérstökum nefndum til ţess ađ hafa eftirlit međ ţví hvernig ađildarríkjunum gengur ađ gegna ţeim skyldum, sem ţau takast á hendur međ ađild ađ ţeim. Ţađ eru 10 samningsnefndir starfandi sem hafa ţađ markmiđ ađ hafa eftirlit međ framfylgd viđkomandi samningi í ađildarríkjum hans. Ţessar nefndir eru;

  • Mannréttindanefndin (CCPR - NBSR),(Samningur um borgarleg og stjórnmálaleg réttindi)
  • nefnd um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi (CESCR - NEFMR),
  • nefnd um afnám alls kynţáttamisréttis (CERD - NAK),
  • nefnd um afnám allrar mismununar gagnvart konum (CEDAW – SAMK),
  • nefnd gegn pyntingum (CAT), undirnefnd um ađgerđir gegn pyntingum (SPT),
  • nefnd um réttindi barnsins (CRC – NRB),
  • nefnd um farandverkamenn (CMW – NFV),
  • nefnd um réttindi fólks međ fötlun (CRPD – NRFF)
  • nefnd um mannshvörf af mannavöldum (CED – NMM).

Einstaklingar og hópar, sem telja ađ stjórnvöld hafi brotiđ á mannréttindum ţeirra, geta undir sérstökum kringumstćđum beint kvörtunum sínum til Sameinuđu ţjóđanna. Kćruleiđirnar eru tvenns konar;

  • til Mannréttindanefndar sameinuđu ţjóđanna,
  • til samningsnefnda, ef um brot á sérstökum samningum er ađ rćđa

Nánari upplýsingar um nefndirnar má finna á heimasíđu ţeirra hér einnig má hér fletta upp upplýsingum um samskipti nefndanna viđ Ísland.

Allsherjarúttekt á mannréttindamálum

Allsherjarúttekt á mannréttindamálum (e.The Universal Periodic Review (UPR)) er nýtt eftirlitsferli ţar sem ađildarríkin skođa stöđuna hjá hvert öđru međ beinum hćtti. Gerđ er úttekt á stöđu mannréttindamála í öllum ađildarríkjunum 193. Ferlinu er ćtlađ ađ tryggja jafnrétti á međal ţjóđa ţegar stađa ţeirra er metin. Markmiđiđ er ađ bćta stöđu mannréttindamála í heiminum og ađ hvetja ríkin til ađ uppfylla skuldbindingar sínar á sviđi mannréttindamála. Úttektarferliđ var skapađ međ ályktun Allsherjarţings Sţ., frá 15. mars 2006, nr. 60/251, ţeirri sömu og stofnsetti Mannréttindaráđiđ sjálft.

Sérstakir skýrslugjafar

Mannréttindaráđiđ hefur yfirumsjón međ sérstökum skýrslugjöfum (e. special procedures/special rapporteurs) sem eru sjálfstćđir mannréttindasérfrćđingar sem hafa ţađ verkefni ađ gefa skýrslu og ráđgjöf um mannréttindi út frá sjónarhorni ákveđins ţema eđa ákveđins lands. Ţessir sérstöku talsmenn eru miđlćgur ţáttur í mannréttindakerfi Sameinuđu ţjóđanna og fjalla um öll mannréttindi; s.s. borgalegum, menningarlegum, efnahagslegum, stjórnmálalegum og félagslegum réttindum. Ţann 1. október 2013 voru 37 sérstakir skýrslugjafar sem fjölluđu um mannréttindi út frá ákveđnu ţema og 14 sem fjölluđu um mannréttindi út frá ákveđnum löndum.

Međ stuđningi Mannréttindastofnunar Sameinuđu ţjóđanna fara sérstöku skýrslugjararnir í heimsóknir til landa, vinna ađ einstökum málum ásamt ţví ađ vinna ađ víđtćkari uppbyggingu ákveđinna mála međ ţví ađ senda orđsendingar til ríkja og annarra til ţess ađ vekja athygli ţeirra á ćtluđum brotum eđa misnotkun. Skýrslugjafarnir gera einnig ţematengdar rannsóknir og skipuleggja samráđ međ sérfrćđingum, vinna ađ framţróun viđmiđana fyrir alţjóđleg mannréttindi, berjast fyrir auknum réttindum og vekja athygli almennings á stöđu mála. Skýrslugjafarnir gefa árlega skýrslur til Mannréttindaráđsins og flestir ţeirra gefa einnig skýrslu til Allsherjarráđsins.

Hćgt er ađ kynna sér störf sérstöku skýrslugjafanna frekar á heimasíđu ţeirra hér.

Alţjóđadómstóllinn í Haag

Alţjóđadómstóllinn (e. The International Court of Justice (ICJ)) er megin dómstóll Sameinuđu ţjóđanna. Hann var stofnađur í júní 1945 međ sáttmála Sameinuđu ţjóđanna og hóf störf í apríl 1946.

Dómstóllinn er stađsettur í friđarhöllinni í Haag (Hollandi). Hlutverk dómstólsins er ađ leiđa til lykta lagalegar deilur sem sendar eru ţangađ af ríkjum og til ţess ađ gefa ráđgefandi álit um lagalegar spurningar sem vísađ er til hans af ţar til bćrum stofnunum Sameinuđu ţjóđanna og sérstofnunum.

Í dómstólnum eiga sćti 15 dómarar sem eru kosnir af allsherjarţingi Sameinuđum ţjóđanna og Öryggisráđinu. Kjörtímabil ţeirra eru níu ár. Dómstóllinn nýtur ađstođar sérstakrar skrifstofu, opinber tungumál hans eru enska og franska.

Nánari upplýsingar um dómstólinn má finna á heimasíđu hans hér.

 

Mannréttindaskrifstofa Íslands

Mannréttindaskrifstofa Íslands var stofnuđ í Almannagjá á Ţingvöllum hinn 17. júní 1994, á fimmtíu ára afmćli íslenska lýđveldisins. Skrifstofan er óháđ stofnun sem vinnur ađ framgangi mannréttinda međ ţví ađ stuđla ađ rannsóknum og frćđslu og efla umrćđu um mannréttindi á Íslandi. 

Valmynd

Skráđu ţig á póstlista MRSÍ

Skráđu ţig og fáđu fréttir, upplýsingar um ný verkefni og fleira frá okkur.

Mannréttindaskrifstofa Íslands

Túngata 14 | 101 Reykjavík | Sími 552 2720 | info[hjá]humanrights.is

Skrifstofan er opin frá 9-12 og 13-16