Al■jˇ­asamningur um efnahagsleg, fÚlagsleg og menningarleg rÚttindi

Inngangsor­.

RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum
*hafa Ý huga, Ý samrŠmi vi­ grundvallaratri­i ■au sem sett eru fram Ý sßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna, a­ vi­urkenning ß me­fŠddri g÷fgi mannsins og j÷fnum ˇa­skiljanlegum rÚttindum allra manna sÚ grundv÷llur frelsis, rÚttlŠtis og fri­ar Ý heiminum,
*vi­urkenna a­ ■essi rÚttindi lei­i af me­fŠddri g÷fgi mannsins,
*vi­urkenna, Ý samrŠmi vi­ MannrÚttinda yfirlřsingu Sameinu­u ■jˇ­anna, a­ s˙ hugsjˇn a­ menn sÚu frjßlsir, ˇttalausir og ■urfi ekki a­ lÝ­a skort, rŠtist ■vÝ a­eins a­ sk÷pu­ ver­i skilyr­i til ■ess a­ allir geti noti­ efnahagslegra, fÚlagslegra og menningarlegra rÚttinda, jafnt sem borgaralegra og stjˇrnmßlalegra rÚttinda,
*hafa Ý huga skyldur rÝkja samkvŠmt sßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna til ■ess a­ stu­la a­ almennri vir­ingu fyrir og var­veislu mannrÚttinda og frelsis,
*gera sÚr grein fyrir a­ einstaklingurinn sem hefur skyldur gagnvart ÷­rum einstaklingum og samfÚlagi ■vÝ sem hann tilheyrir hefur ■ß ßbyrg­ a­ leitast vi­ a­ stu­la a­ og halda Ý hei­ri rÚttindi ■au sem vi­urkennd eru Ý samningi ■essum,
*sam■ykkja eftirfarandi greinar:

I. hluti.

1. gr. 1. Allar ■jˇ­ir hafa sjßlfsßkv÷r­unarrÚtt. Vegna ■ess rÚttar ßkve­a ■Šr frjßlst stjˇrnmßlalegar a­stŠ­ur sÝnar og framfylgja frjßlst efnahagslegri, fÚlagslegri og menningarlegri ■rˇun sinni.
2. Allar ■jˇ­ir mega, Ý sÝnu eigin markmi­i, rß­stafa ˇhindra­ nßtt˙ruau­Šfum og au­lindum sÝnum brjˇti ■a­ ekki Ý bßga vi­ neinar skuldbindingar sem lei­ir af al■jˇ­legri efnahagssamvinnu, bygg­ri ß grundvallarreglunni um gagnkvŠman ßbata, og ■jˇ­arÚtti. Aldrei mß svipta ■jˇ­ rß­um sÝnum til lÝfsvi­urvŠris.
3. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum, ■ar me­ talin ■au sem bera ßbyrg­ ß stjˇrnun lendna sem ekki rß­a sÚr sjßlfar og gŠsluverndarlendna, skulu stu­la a­ vi­urkenningu ß sjßlfsßkv÷r­unarrÚtti og skulu vir­a ■ann rÚtt Ý samrŠmi vi­ ßkvŠ­i sßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna.

II. hluti.

2. gr. 1. SÚrhvert rÝki sem a­ili er a­ samningi ■essum tekst ß hendur a­ gera ■Šr rß­stafanir, eitt sÚr e­a fyrir al■jˇ­aa­sto­ og -samvinnu, sÚrstaklega ß svi­i efnahags og tŠkni, sem ■a­ frekast megnar me­ ■eim rß­um sem ■vÝ eru tiltŠk, Ý ■eim tilgangi a­ rÚttindi ■au sem vi­urkennd eru Ý samningi ■essum komist Ý framkvŠmd Ý ßf÷ngum me­ ÷llum tilhlř­ilegum rß­um, ■ar ß me­al sÚrstaklega me­ lagasetningu.
2. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum takast ß hendur a­ ßbyrgjast a­ rÚttindum ■eim sem greind eru Ý samningi ■essum muni ver­a framfylgt ßn nokkurrar mismununar vegna kyn■ßttar, litarhßttar, kynfer­is, tungu, tr˙arbrag­a, stjˇrnmßlasko­ana e­a annarra sko­ana, ■jˇ­ernisuppruna e­a fÚlagslegs uppruna, eigna, Štternis e­a annarra a­stŠ­na.
3. Ůrˇunarl÷nd mega ßkve­a, me­ tilhlř­ilegu tilliti til mannrÚttinda og efnahags ■jˇ­a ■eirra, a­ hva­a marki ■au mundu ßbyrgjast ■au efnahagslegu rÚttindi sem vi­urkennd eru Ý samningi ■essum til handa ■eim sem ekki eru ■egnar ■eirra.

3. gr. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum takast ß hendur a­ ßbyrgjast j÷fn rÚttindi til handa k÷rlum og konum til ■ess a­ njˇta allra ■eirra efnahagslegu, fÚlagslegu og menningarlegu rÚttinda sem sett eru fram Ý samningi ■essum.

4. gr. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna a­ rÝki megi, til ■ess a­ rÚttinda ■eirra ver­i noti­ sem rÝki ßkve­ur Ý samrŠmi vi­ ■ennan samning, einungis binda slÝk rÚttindi ■eim takm÷rkunum sem ßkve­i­ er Ý l÷gum og einungis a­ svo miklu leyti sem ■a­ getur samrřmst e­li ■essara rÚttinda og einungis Ý ■eim tilgangi a­ stu­la a­ velfer­ almennings Ý lř­frjßlsu ■jˇ­fÚlagi.

5. gr. 1. Ekkert Ý samningi ■essum mß t˙lka ■annig a­ ■a­ feli Ý sÚr a­ rÝki, hˇpur e­a einstaklingur hafi rÚtt til ■ess a­ takast ß hendur neinar athafnir nÚ a­hafast neitt sem mi­ar a­ ey­ileggingu neins ■ess rÚttar e­a frelsis sem hÚr er vi­urkennt e­a takm÷rkun ß ■eim a­ frekara marki en gert er rß­ fyrir Ý ■essum samningi.
2. Engar takmarkanir ß e­a frßvik frß neinum ■eim grundvallarmannrÚttindum sem vi­urkennd eru e­a fyrir hendi eru Ý einhverju rÝki vegna laga, samninga, regluger­a e­a venju skulu leyf­ar undir ■vÝ yfirskini a­ samningur ■essi vi­urkenni ekki slÝk rÚttindi e­a vi­urkenni ■au a­ minna marki.

III. hluti.

6. gr. 1. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna rÚtt manna til vinnu, sem felur Ý sÚr rÚtt sÚrhvers manns til ■ess a­ hafa tŠkifŠri til ■ess a­ afla sÚr lÝfsvi­urvŠris me­ vinnu sem hann velur sÚr e­a tekur a­ sÚr af frjßlsum vilja, og munu rÝkin gera vi­eigandi rß­stafanir til ■ess a­ tryggja ■ennan rÚtt.
2. Rß­stafanir ■Šr sem rÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum gera til ■ess a­ framfylgja a­ ÷llu leyti ■essum rÚttindum skulu me­al annars vera fˇlgnar Ý tŠkni- og starfsfrŠ­slu og ■jßlfunarߊtlunum, stefnum÷rkun og a­fer­um til ■ess a­ nß st÷­ugri efnahagslegri, fÚlagslegri og menningarlegri fram■rˇun og fullri og skapandi atvinnu vi­ a­stŠ­ur sem tryggja grundvallarfrelsi, stjˇrnmßlalega og efnahagslega, til handa einstaklingum.

7. gr. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna rÚtt sÚrhvers manns til ■ess a­ njˇta sanngjarnra og hagstŠ­ra vinnuskilyr­a sem tryggja sÚrstaklega:
(a) endurgjald sem veitir ÷llum vinnandi m÷nnum sem lßgmark:
(i) sanngjarnt kaup og jafnt endurgjald fyrir jafnver­mŠta vinnu ßn nokkurrar a­greiningar, og sÚu konum sÚrstaklega trygg­ vinnuskilyr­i sem eigi sÚu lakari en ■au sem karlmenn njˇta, og jafnt kaup fyrir jafna vinnu;
(ii) sˇmasamlega lÝfsafkomu fyrir ■ß sjßlfa og fj÷lskyldur ■eirra Ý samrŠmi vi­ ßkvŠ­i samnings ■essa;
(b) ÷ryggi vi­ st÷rf og heilsusamleg vinnuskilyr­i;
(c) jafna m÷guleika allra til ■ess a­ hŠkka Ý st÷­u ß vi­hlÝtandi hŠrra stig, enda sÚ ekki teki­ tillit til annarra atri­a en starfsaldurs og hŠfni;
(d) hvÝld, frÝtÝma og sanngjarna takm÷rkun ß vinnustundum og frÝdaga ß launum me­ vissu millibili svo og endurgjald fyrir opinbera frÝdaga.

8. gr. 1. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum takast ß hendur a­ ßbyrgjast:
(a) rÚtt allra til ■ess a­ stofna stÚttarfÚl÷g og a­ gerast fÚlagar Ý ■vÝ stÚttarfÚlagi sem ■eir velja sÚr, einungis a­ ßskildum reglum hluta­eigandi fÚlags, Ý ■vÝ skyni a­ efla og vernda efnahags- og fÚlagslega hagsmuni sÝna. Eigi mß binda rÚtt ■ennan neinum takm÷rkunum ÷­rum en ■eim sem mŠlt er Ý l÷gum og nau­synlegar eru Ý lř­frjßlsu ■jˇ­fÚlagi Ý ■ßgu ■jˇ­ar÷ryggis e­a allsherjarreglu e­a til ■ess a­ vernda rÚttindi og frelsi annarra;
(b) rÚtt stÚttarfÚlaga til ■ess a­ mynda landssamb÷nd e­a stÚttarfÚlagasamb÷nd og rÚtt hinna sÝ­arnefndu til ■ess a­ stofna e­a ganga Ý al■jˇ­leg stÚttasamt÷k;
(c) rÚtt stÚttarfÚlaga til ■ess a­ starfa ˇhindra­, a­ engum takm÷rkunum ßskildum ÷­rum en ■eim sem mŠlt er Ý l÷gum og nau­synlegar eru Ý lř­frjßlsu ■jˇ­fÚlagi Ý ■ßgu ■jˇ­ar÷ryggis e­a allsherjarreglu e­a til ■ess a­ vernda rÚttindi og frelsi annarra;
(d) verkfallsrÚtt, a­ ■vÝ ßskildu a­ honum sÚ beitt Ý samrŠmi vi­ l÷g vi­komandi lands.
2. ┴kvŠ­i ■essarar greinar skulu ekki vera ■vÝ til fyrirst÷­u a­ l÷gmŠtar takmarkanir sÚu settar vi­ ■vÝ a­ herli­ar e­a l÷greglumenn e­a stjˇrnvaldshafar rÝkisins beiti ■essum rÚtti.
3. Ekkert Ý grein ■essari skal heimila rÝkjum, sem a­ilar eru a­ sam■ykkt ß vegum Al■jˇ­avinnumßlastofnunarinnar frß 1948 um fÚlagafrelsi og verndun ■ess, a­ gera rß­stafanir me­ l÷gum sem myndu ska­a e­a beita l÷gum ß ■ann hßtt a­ ■a­ myndi ska­a ■a­ sem tryggt er Ý ■eirri sam■ykkt.

9. gr. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna rÚtt sÚrhvers manns til fÚlagslegs ÷ryggis, ■ar ß me­al til almannatrygginga.

10. gr. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna a­:
1. Mesta m÷gulega vernd og a­sto­ skuli lßtin fj÷lskyldunni Ý tÚ, en h˙n er hin e­lilega grundvallarhˇpeining ■jˇ­fÚlagsins, sÚrstaklega vi­ stofnun hennar og ß me­an h˙n er ßbyrg fyrir um÷nnun og menntun framfŠrsluskyldra barna. Frjßlst sam■ykki hjˇnaefna ver­ur a­ vera fyrir hendi til stofnunar hj˙skapar.
2. MŠ­rum skal veitt sÚrst÷k vernd Ý hŠfilegan tÝma fyrir og eftir barnsbur­. ┴ ■essum tÝma skal vinnandi mŠ­rum veitt launa­ leyfi e­a leyfi me­ nŠgum almannatryggingargrei­slum.
3. SÚrstakar rß­stafanir skal gera til verndar og a­sto­ar vegna barna og ungmenna ßn mismununar vegna Štternis e­a annarra a­stŠ­na. B÷rn og ungmenni Štti a­ vernda gegn efnahagslegri og fÚlagslegri misnotkun. Rß­ning ■eirra Ý starf sem er ska­legt si­fer­i ■eirra e­a heilsu e­a lÝfshŠttulegt e­a lÝklegt til ■ess a­ hamla e­lilegum ■roska ■eirra Štti a­ vera refsivert a­ l÷gum. RÝki Šttu einnig a­ setja aldurstakm÷rk og launu­ vinna barna undir ■eim m÷rkum a­ vera b÷nnu­ og refsiver­ a­ l÷gum.

11. gr. 1. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna rÚtt sÚrhvers manns til vi­unandi lÝfsafkomu fyrir hann sjßlfan og fj÷lskyldu hans, ■ar ß me­al vi­unandi fŠ­is, klŠ­a og h˙snŠ­is og sÝfellt batnandi lÝfsskilyr­a. A­ildarrÝkin munu gera vi­eigandi rß­stafanir til ■ess a­ tryggja a­ ■essum rÚtti ver­i framfylgt og vi­urkenna a­ Ý ■essum tilgangi sÚ al■jˇ­asamvinna, bygg­ ß frjßlsu sam■ykki, mj÷g mikilvŠg.
2. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna ■ann grundvallarrÚtt sÚrhvers manns a­ vera laus vi­ hungur og skulu gera ■Šr rß­stafanir, ein sÚr og me­ al■jˇ­asamvinnu, ■ar ß me­al rß­stafanir samkvŠmt sÚrst÷kum ߊtlunum, sem ■arf til ■ess a­:
(a) bŠta framlei­slua­fer­ir, geymslu og dreifingu matvŠla me­ ■vÝ a­ notfŠra sÚr tŠknilega og vÝsindalega ■ekkingu til fulls, me­ ■vÝ a­ mi­la ■ekkingu ß grundvallaratri­um um nŠringu og me­ ■vÝ a­ ■rˇa og endurbŠta landb˙na­arkerfi til ■ess a­ nß hagkvŠmastri ■rˇun og nřtingu nßtt˙ruau­linda;
(b) tryggja sanngjarna dreifingu matvŠlafor­a heimsins Ý hlutfalli vi­ ■arfir, og skal teki­ tillit til vandamßla landa sem flytja ˙t matvŠli og ■eirra sem flytja inn matvŠli.

12. gr. 1. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna rÚtt sÚrhvers manns til ■ess a­ njˇta lÝkamlegrar og andlegrar heilsu a­ hŠsta marki sem unnt er.
2. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum skulu gera rß­stafanir til ■ess a­ framfylgja a­ ÷llu leyti rÚtti ■essum, ■ar ß me­al rß­stafanir sem eru nau­synlegar til ■ess a­:
(a) draga ˙r fj÷lda andvana fŠddra barna og ungbarnadau­a og gera rß­stafanir til heilsusamlegs ■roska barnsins;
(b) bŠta heilbrig­i Ý umhverfi og atvinnulÝfi ß ÷llum svi­um;
(c) koma Ý veg fyrir, lŠkna og hafa stjˇrn ß landfarsˇttum, landlŠgum sj˙kdˇmum, atvinnusj˙kdˇmum og ÷­rum sj˙kdˇmum;
(d) skapa skilyr­i sem myndu tryggja
÷llum sj˙kra■jˇnustu og sj˙krame­fer­ sÚ um veikindi a­ rŠ­a.

13. gr. 1. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna rÚtt sÚrhvers manns til menntunar. Ůau eru ßsßtt um a­ menntun skuli beinast a­ fullum ■roska mannlegs persˇnuleika og me­vitund um g÷fgi mannsins og skuli stu­la a­ vir­ingu fyrir mannrÚttindum grundvallarfrelsi. Enn fremur eru ■au ßsßtt um a­ menntun skuli gera ÷llum kleift a­ taka ■ßtt Ý frjßlsu ■jˇ­fÚlagi ß virkan hßtt, stu­la a­ skilningi, umbur­arlyndi og vinßttu ß milli allra ■jˇ­a og allra kyn■ßtta-, sta­fÚlags- og tr˙arbrag­ahˇpa og efla starfsemi Sameinu­u ■jˇ­anna til var­veislu fri­ar.
2. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna a­, til ■ess a­ framfylgja a­ ÷llu leyti ■essum rÚtti:
(a) skuli barnafrŠ­sla vera skyldubundin og ÷llum tiltŠk ßn endurgjalds;
(b) skuli framhaldsmenntun Ý hinum řmsu myndum, ■ar ß me­al tŠkni- og i­nframhaldsmenntun, ger­ ÷llum tiltŠk og a­gengileg me­ ÷llum tilhlř­ilegum rß­um og einkum me­ ■vÝ a­ koma ß ˇkeypis menntun Ý ßf÷ngum;
(c) skuli Š­ri menntun ger­ ÷llum jafn a­gengileg ß grundvelli hŠfni me­ ÷llum tilhlř­ilegum rß­um og einkum me­ ■vÝ a­ koma ß ˇkeypis menntun Ý ßf÷ngum;
(d) skuli hvatt til undirst÷­umenntunar og h˙n aukin eins og m÷gulegt er fyrir ■ß sem hafa ekki hloti­ e­a loki­ ÷llu skei­i barnafrŠ­slu;
(e) skuli ■rˇun skˇlakerfa ß ÷llum stigum ÷tullega efld, hŠfilegu styrkjakerfi skuli komi­ ß og efnislegur a­b˙na­ur kennarali­s skuli st÷­ugt bŠttur.
3. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum takast ß hendur a­ vir­a frelsi foreldra og, ■egar vi­ ß, l÷grß­amanna til ■ess a­ velja skˇla fyrir b÷rn sÝn, a­ra en ■ß sem stofna­ir eru af opinberum stjˇrnv÷ldum, sem hafa sambŠrileg lßgmarksmenntunarskilyr­i og ■au sem sett eru e­a sam■ykkt kunna a­ vera af rÝkinu og a­ ßbyrgjast tr˙arlega og si­fer­ilega menntun barna ■eirra Ý samrŠmi vi­ ■eirra eigin sannfŠringu.
4. Engan hluta ■essarar greinar skal t˙lka ■annig a­ ■a­ brjˇti Ý bßga vi­ frelsi einstaklinga og fÚlaga til ■ess a­ stofna og stjˇrna menntastofnunum, alltaf a­ ■vÝ ßskildu a­ gŠtt sÚ grundvallaratri­a ■eirra sem sett eru fram Ý 1. mgr. ■essarar greinar og ■vÝ sÚ fullnŠgt a­ menntun sem veitt er Ý slÝkum stofnunum samrŠmist ■eim lßgmarksskilyr­um sem rÝki­ kann a­ setja.

14. gr. SÚrhvert a­ildarrÝki a­ samningi ■essum sem hefur ekki geta­ tryggt, er ■a­ var­ a­ili a­ samningi ■essum, skyldubundna ˇkeypis barnafrŠ­slu ß heimalandsvŠ­i sÝnu e­a ÷­rum landsvŠ­um undir l÷gs÷gu ■ess, tekst ß hendur a­ ˙tb˙a og koma ß innan tveggja ßra nßkvŠmri framkvŠmdaߊtlun til ■ess a­ framfylgja Ý ßf÷ngum, innan hŠfilegs ßrafj÷lda sem ßkve­inn skal Ý ßŠtluninni, grundvallarreglunni um skyldubundna ˇkeypis menntun ÷llum til handa.

15. gr. 1. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna rÚtt sÚrhvers manns:
(a) til ■ess a­ taka ■ßtt Ý menningarlÝfi;
(b) til ■ess a­ njˇta ßbata af vÝsindalegum framf÷rum og hagnřtingu ■eirra;
(c) til ■ess a­ njˇta ßbata af verndun andlegra og efnislegra hagsmuna sem hljˇta mß af vÝsindalegum, bˇkmenntalegum og listrŠnum verkum sem hann er h÷fundur a­.
2. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum skulu gera rß­stafanir til ■ess a­ framfylgja ■essum rÚtti a­ ÷llu leyti, ■ar ß me­al nau­synlegar rß­stafanir til var­veislu, ■rˇunar og ˙tbrei­slu vÝsinda og menningar.
3. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum takast ß hendur a­ vir­a ■a­ frelsi sem ˇhjßkvŠmilegt er til vÝsindalegra rannsˇkna og skapandi starfa.
4. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum vi­urkenna ßbata ■ann sem hljˇta mß af eflingu og ■rˇun al■jˇ­legra samskipta og samvinnu ß svi­i vÝsinda og menningar.

IV. hluti.

16. gr. 1. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum takast ß hendur a­ leggja fram, Ý samrŠmi vi­ ■ennan hluta samningsins, skřrslur um ■Šr rß­stafanir sem ■au hafa gert og um fram■rˇun ■ß sem or­i­ hefur til ■ess a­ gŠtt sÚ rÚttinda ■eirra sem vi­urkennd eru Ý samningi ■essum;
2. (a) Allar skřrslur skulu lag­ar fyrir a­alframkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna sem skal koma afritum til fjßrhags- og fÚlagsmßlarß­sins til athugunar Ý samrŠmi vi­ ßkvŠ­i samnings ■essa;
(b) A­alframkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna skal einnig koma ß framfŠri vi­ sÚrstofnanir afritum af skřrslunum, e­a ■eim hlutum ■eirra sem mßli skipta, frß a­ildarrÝkjum samnings ■essa sem eru lÝka a­ilar a­ ■essum sÚrstofnunum a­ svo miklu leyti sem ■essar skřrslur e­a hlutar ■eirra snerta einhver mßl sem falla undir ßbyrg­ fyrrgreindra stofnana Ý samrŠmi vi­ stofnskrßr ■eirra.

17. gr. 1. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum skulu lßta Ý tÚ skřrslur sÝnar Ý ßf÷ngum Ý samrŠmi vi­ ߊtlun sem fjßrhags- og fÚlagsmßlarß­i­ skal gera innan eins ßrs frß gildist÷ku ■essa samnings eftir a­ samrß­ hefur veri­ haft vi­ a­ildarrÝki ■au og sÚrstofnanir sem Ý hlut eiga.
2. ═ skřrslum mß greina ■au atri­i og vandkvŠ­i sem ßhrif hafa ß a­ hve miklu leyti skyldum samkvŠmt samningi ■essum hefur veri­ framfylgt.
3. Ůar sem eitthvert rÝki sem a­ili er a­ samningi ■essum hefur ß­ur lßti­ Sameinu­u ■jˇ­unum e­a einhverri sÚrstofnun Ý tÚ upplřsingar sem mßli skipta er ekki nau­synlegt a­ lßta ■Šr upplřsingar Ý tÚ aftur, en nßkvŠm tilvÝsan til ■eirra upplřsinga sem ■annig hafa veri­ lßtnar Ý tÚ mun nŠgja.

18. gr. Fjßrhags- og fÚlagsmßlarß­i­ mß, Ý samrŠmi vi­ ■ß ßbyrg­ sem ■a­ ber samkvŠmt sßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna ß svi­i mannrÚttinda og grundvallarfrelsis, gera samkomulag vi­ sÚrstofnanirnar um a­ ■Šr lßti rß­inu Ý tÚ skřrslur um ■a­ sem ßunnist hefur til efnda ß ■eim ßkvŠ­um samnings ■essa sem falla undir starfssvi­ ■eirra. ═ skřrslum ■essum mß greina frß sÚrst÷kum atri­um Ý ßkv÷r­unum og ßlyktunum sem l÷gbŠrar stofnanir ■eirra hafa sam■ykkt var­andi slÝka framkvŠmd.

19. gr. Fjßrhags- og fÚlagsmßlarß­i­ mß koma ß framfŠri vi­ mannrÚttinda nefndina til athugunar og almennra ßlyktana e­a, eftir ■vÝ sem vi­ ß, til upplřsinga, skřrslum ■eim var­andi mannrÚttindi sem rÝkin leggja fram samkvŠmt 16. og 17. gr. og skřrslur var­andi mannrÚttindi sem sÚrstofnanirnar leggja fram samkvŠmt 18. gr.

20. gr. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum og ■Šr sÚrstofnanir sem Ý hlut eiga mega koma ß framfŠri vi­ fjßrhags- og fÚlagsmßlarß­i­ athugasemdum um sÚrhverja almenna ßlyktun ger­a samkvŠmt 19. gr. e­a um tilvÝsun til slÝkrar almennrar ßlyktunar Ý skřrslu frß mannrÚttinda nefndinni e­a um hvert ■a­ skjal sem ■ar er greint frß.

21. gr. Fjßrhags- og fÚlagsmßlarß­i­ mß leggja fyrir allsherjar■ingi­ ÷­ru hverju skřrslur me­ till÷gum almenns e­lis og samantekt af upplřsingum sem mˇtteknar hafa veri­ frß rÝkjum sem a­ilar eru a­ samningi ■essum og sÚrstofnunum um rß­stafanir sem ger­ar hafa veri­ og um fram■rˇun ■ß sem or­i­ hefur til ■ess a­ almennt sÚ gŠtt rÚttinda ■eirra sem vi­urkennd eru Ý samningi ■essum.

22. gr. Fjßrhags- og fÚlagsmßlarß­i­ mß vekja athygli annarra stofnana Sameinu­u ■jˇ­anna, undirstofnana ■eirra og sÚrstofnana ■eirra sem fali­ er a­ lßta Ý tÚ tŠknia­sto­, ß ÷llum ■eim mßlum sem greint er frß Ý skřrslum ■eim sem vÝsa­ er til Ý ■essum hluta samnings ■essa og geta or­i­ ■eim stofnunum til a­sto­ar vi­ a­ ßkve­a, hverri innan sÝns valdsvi­s, hvort rß­legt sÚ a­ hefjast handa um al■jˇ­legar rß­stafanir sem lÝklegar sÚu til ■ess a­ stu­la a­ ■vÝ a­ samningi ■essum sÚ Ý vaxandi mŠli framfylgt Ý reynd.

23. gr. RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum eru ßsßtt um a­ me­al al■jˇ­legra a­ger­a til ■ess a­ framfylgja rÚttindum ■eim sem vi­urkennd eru Ý samningi ■essum sÚu ger­ samninga og ßlyktana, ˙tvegun tŠknia­sto­ar, svŠ­isfundir og fundir um tŠknimßl sem skipulag­ir eru til samrß­s og athugana Ý samvinnu vi­ hluta­eigandi rÝkisstjˇrnir.

24. gr. Ekkert ßkvŠ­i samnings ■essa skal t˙lka­ svo a­ ■a­ sker­i ßkvŠ­i sßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna nÚ ßkvŠ­i stofnskrßa sÚrstofnananna sem skilgreina skyldur hinna řmsu stofnana Sameinu­u ■jˇ­anna og sÚrstofnananna me­ tilliti til mßlefna sem fjalla­ er um Ý samningi ■essum.

25. gr. Ekkert ßkvŠ­i ■essa samnings skal t˙lka­ svo a­ ■a­ sker­i ■ann rÚtt sem ÷llum ■jˇ­um ber til ■ess a­ njˇta og hagnřta til fullnustu og ˇhindra­ nßtt˙ruau­Šfi sÝn og au­lindir.

V. hluti.

26. gr. 1. Ůessi samningur skal liggja frammi til undirskriftar fyrir ÷ll ■au rÝki sem a­ilar eru a­ Sameinu­u ■jˇ­unum e­a sÚrstofnunum ■eirra, fyrir a­ildarrÝki a­ sam■ykktum Al■jˇ­adˇmstˇlsins og fyrir sÚrhvert ■a­ rÝki sem allsherjar■ing Sameinu­u ■jˇ­anna hefur bo­i­ a­ gerast a­ili a­ samningi ■essum.
2. Fullgilda skal samning ■ennan. Fullgildingarskj÷l skal afhenda hjß a­alframkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna til var­veislu.
3. Samningur ■essi skal liggja frammi til a­ildar fyrir hvert ■a­ rÝki sem viki­ er a­ Ý 1. mgr. ■essarar greinar.
4. A­ild skal ÷­last gildi me­ ■vÝ a­ a­ildarskjal er afhent a­alframkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna til var­veislu.
5. A­alframkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna skal tilkynna ÷llum ■eim rÝkjum sem undirrita­ hafa ■ennan samning e­a gerst a­ilar a­ honum um afhendingu sÚrhvers fullgildingar- e­a a­ildarskjals.

27. gr. 1. Samningur ■essi skal ÷­last gildi ■remur mßnu­um eftir ■ann dag sem ■rÝtugasta og fimmta fullgildingar- e­a a­ildarskjali­ er afhent a­alframkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna til var­veislu.
2. N˙ fullgildir rÝki samning ■ennan e­a gerist a­ili a­ honum eftir afhendingu ■rÝtugasta og fimmta fullgildingar- e­a a­ildarskjalsins til var­veislu og skal ■ß ■essi samningur ÷­last gildi gagnvart ■vÝ rÝki ■remur mßnu­um eftir ■ann dag sem ■a­ afhendir sitt eigi­ fullgildingar- e­a a­ildarskjal til var­veislu.

28. gr. ┴kvŠ­i samnings ■essa skulu nß til allra hluta sambandsrÝkja ßn nokkurra takmarkana e­a undantekninga.

29. gr. 1. Hvert ■a­ rÝki sem a­ili er a­ samningi ■essum mß bera fram breytingartill÷gu og fß hana skrß­a hjß a­alframkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna. A­alframkvŠmdastjˇrinn skal ■ß koma frambornum breytingartill÷gum til rÝkja sem a­ilar eru a­ samningi ■essum ßsamt tilmŠlum um a­ ■au tilkynni honum hvort ■au sÚu ■vÝ hlynnt a­ haldin ver­i rß­stefna a­ildarrÝkjanna til ■ess a­ athuga og grei­a atkvŠ­i um till÷gurnar. Ef a­ minnsta kosti einn ■ri­ji a­ildarrÝkjanna er hlynntur slÝkri rß­stefnu skal a­alframkvŠmdastjˇrinn kalla saman rß­stefnuna undir umsjß Sameinu­u ■jˇ­anna. SÚrhver breytingartillaga sem sam■ykkt er af meiri hluta ■eirra a­ildarrÝkja sem vi­st÷dd eru og grei­a atkvŠ­i ß rß­stefnunni skal l÷g­ fyrir allsherjar■ing Sameinu­u ■jˇ­anna til sam■ykktar.
2. Breytingartill÷gur skulu ÷­last gildi ■egar ■Šr hafa veri­ sam■ykktar af allsherjar■ingi Sameinu­u ■jˇ­anna og af tveimur ■ri­ju hlutum rÝkja ■eirra sem a­ilar eru a­ samningi ■essum Ý samrŠmi vi­ stjˇrnskipunarhŠtti ■eirra hvers um sig.
3. Ůegar breytingartill÷gur ÷­last gildi skulu ■Šr vera bindandi fyrir ■au a­ildarrÝki sem hafa sam■ykkt ■Šr, en ÷nnur a­ildarrÝki skulu ßfram bundin af ßkvŠ­um ■essa samnings og sÚrhverri fyrri breytingartill÷gu sem ■au hafa sam■ykkt.

30. gr. ┴n tillits til tilkynninga samkvŠmt 5. mgr. 26. gr. skal a­alframkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna tilkynna ÷llum ■eim rÝkjum sem viki­ er a­ Ý 1. mgr. ■eirrar greinar um eftirfarandi atri­i:
(a) undirskriftir, fullgildingar og a­ildir samkvŠmt 26. gr.;
(b) gildist÷kudag ■essa samnings samkvŠmt 27. gr. og gildist÷kudag sÚrhverra breytingartillagna samkvŠmt 29. gr.

31. gr. 1. Samningi ■essum skal komi­ til var­veislu Ý skjalasafni Sameinu­u ■jˇ­anna og eru textarnir ß kÝnversku, ensku, fr÷nsku, r˙ssnesku og sp÷nsku jafngildir.
2. A­alframkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna skal senda ÷llum ■eim rÝkjum sem viki­ er a­ Ý 26. gr. sta­fest afrit samnings ■essa.

MannrÚttindaskrifstofa ═slands

MannrÚttindaskrifstofa ═slands var stofnu­ Ý Almannagjß ß Ůingv÷llum hinn 17. j˙nÝ 1994, ß fimmtÝu ßra afmŠli Ýslenska lř­veldisins. Skrifstofan er ˇhß­ stofnun sem vinnur a­ framgangi mannrÚttinda me­ ■vÝ a­ stu­la a­ rannsˇknum og frŠ­slu og efla umrŠ­u um mannrÚttindi ß ═slandi.á

Valmynd

Skrß­u ■ig ß pˇstlista MRS═

Skrß­u ■ig og fß­u frÚttir, upplřsingar um nř verkefni og fleira frß okkur.

MannrÚttindaskrifstofa ═slands

T˙ngata 14 | 101 ReykjavÝk | SÝmi 552 2720 | info[hjß]humanrights.is

Skrifstofan er opin frß 9-12 og 13-16