Evrópusamningur um varnir gegn pyndingum og ómannlegri eđa vanvirđandi međferđ eđa refsingu


Strassborg, 26. XI. 1987 - Safn Evrópusamninga/126
Birtist í Stjórnartíđindum C 19/1990.
Tvćr bókanir hafa veriđ gerđar til breytinga á samningnum. Bókanirnar hafa veriđ undirritađar og fullgiltar af Íslandi og tóku gildi 1. mars 2002. Breytingarnar hafa veriđ felldar inn í megintexta samningsins hér á eftir.



Ađildarríki Evrópuráđsins, sem undirritađ hafa samning ţennan,

sem hafa hliđsjón af ákvćđum sáttmála um verndun mannréttinda og mannfrelsis,

sem minnast ţess ađ "enginn mađur skal sćta pyndingum, ómannlegri eđa vanvirđandi međferđ eđa refsingu" samkvćmt 3. gr. ţess sáttmála,

sem líta til ţess ađ úrrćđi ţau sem sáttmálinn gerir ráđ fyrir verka gagnvart ţeim sem telja sig hafa orđiđ fyrir broti gegn 3. gr.,

sem eru sannfćrđ um ađ vernd manna sem sćtt hafa frelsissviptingu gegn pyndingum eđa ómannlegri eđa vanvirđandi međferđ eđa refsingu megi efla međ fyrirbyggjandi ađgerđum sem grundvallast á vitjunum fremur en međ réttarúrrćđum,

hafa orđiđ ásátt um eftirfarandi:


I. kafli

1. gr.
Stofnsett skal Evrópunefnd um varnir gegn pyndingum og ómannlegri eđa vanvirđandi međferđ eđa refsingu (hér á eftir nefnd "nefndin"). Skal nefndin međ vitjunum kanna međferđ manna sem sćtt hafa frelsissviptingu í ţví skyni ađ efla, ef nauđsyn krefur, vernd ţeirra gegn pyndingum og ómannlegri eđa vanvirđandi međferđ eđa refsingu.

2. gr.
Hver ađili skal heimila vitjanir samkvćmt samningi ţessum til sérhvers stađar innan lögsögu hans ţar sem frelsissviptir menn eru vegna ákvörđunar opinbers yfirvalds.

3. gr.
Viđ framkvćmd ţessa skulu nefndin og ţar til bćr yfirvöld ţess ađila, sem viđ á, hafa samvinnu sín í milli.


II. kafli

4. gr.
1. Nefndin skal skipuđ jafnmörgum mönnum og ađilar eru.
2. Nefndarmenn skulu kjörnir úr hópi manna sem eru vammlausir og viđurkenndir fyrir hćfni á sviđi mannréttinda eđa međ starfsreynslu á ţví sviđi sem samningur ţessi tekur til.
3. Engir tveir nefndarmenn skulu vera ţegnar sama ríkis.
4. Nefndarmenn eru einungis bundnir viđ sannfćringu sína í störfum sínum og skulu starfa sem einstaklingar, vera sjálfstćđir og óhlutdrćgir, og tiltćkir til virkra starfa í ţágu nefndarinnar.

5. gr.
1. Ráđherranefnd Evrópuráđsins kýs nefndarmenn af skrá sem stjórnarnefnd ráđgjafarţings Evrópuráđsins tekur saman. Skulu ţeir kjörnir međ hreinum meirihluta atkvćđa. Hver sendinefnd ađilanna á ţinginu tilnefnir ţrjá frambjóđendur, og skulu ađ minnsta kosti tveir ţeirra vera ţegnar hlutađeigandi ríkis.
Ţegar kjósa skal nefndarmann af hálfu ríkis sem ekki er ađili ađ Evrópuráđinu skal stjórnarnefnd ráđgjafarţingsins bjóđa ţjóđţingi ţess ríkis ađ tilnefna ţrjá frambjóđendur, og skulu ađ minnsta kosti tveir ţeirra vera ţegnar hlutađeigandi ríkis. Kosning ráđherranefndarinnar skal fara fram ađ höfđu samráđi viđ viđkomandi ríki.
2. Fara skal ađ međ sama hćtti ţegar fylla ţarf sćti sem kunna ađ losna.
3. Nefndarmenn skulu kjörnir til fjögurra ára. Ţá má endurkjósa tvisvar. Ţó skal kjörtímabili ţriggja nefndarmanna sem kjörnir eru í fyrstu kosningu lokiđ ađ tveimur árum liđnum. Nefndarmenn, sem ganga eiga úr nefndinni ađ fyrstu tveimur árum liđnum, skulu valdir međ hlutkesti af ađalframkvćmdastjóra Evrópuráđsins ţegar ađ afloknu fyrsta kjöri.
4. Til ađ tryggja, eftir ţví sem unnt er, ađ helmingur nefndarmanna sé endurnýjađur annađ hvort ár getur ráđherranefndin ákveđiđ áđur en gengiđ er til eftirfarandi kosninga ađ kjörtímabil eins eđa fleiri ţeirra nefndarmanna sem kjósa skal skuli ver annađ en fjögur ár en ţó ekki lengra en sex ár og ekki skemmra en tvö ár.
5. Ţegar um kjörtímabil fleiri en eins nefndarmanns er ađ rćđa og ráđherranefndin beitir undanfarandi málsgrein skal úthlutun kjörtímabila nefndarmanna framkvćmd međ hlutkesti af ađalframkvćmdastjóra Evrópuráđsins ţegar eftir kosninguna.

6. gr.
1. Fundi nefndarinnar skal halda fyrir luktum dyrum. Fundur er lögmćtur ţegar meirihluti nefndarmanna er viđstaddur. Ákvarđanir nefndarinnar skulu teknar međ meirihluta ţeirra nefndarmanna sem viđstaddir eru, sbr. ţó 2. tl. 10. gr.
2. Nefndin setur sér sjálf fundarsköp.
3 Ađalframkvćmdastjóri Evrópuráđsins skal annast skrifstofuhald fyrir nefndina.

III. kafli

7. gr.
1. Nefndin skal skipuleggja vitjanir til stađa sem um getur í 2. gr. Auk reglubundinna vitjana getur nefndin skipulagt ađrar vitjanir sem henni virđist ţörf á međ hliđsjón af ađstćđum.
2. Ađ jafnađi skulu ađ minnsta kosti tveir nefndarmenn fara í vitjun. Nefndin má, ef hún telur nauđsynlegt, hafa sérfrćđinga og túlka sér til ađstođar.

8. gr.
1. Nefndin skal tilkynna ríkisstjórn ţess ađila sem í hlut á um ţá fyrirćtlun ađ koma í vitjun. Er ţađ hefur veriđ tilkynnt má nefndin hvenćr sem er fara til hvers ţess stađar sem um getur í 2. gr.
2. Ađili skal veita nefndinni eftirfarandi ađstöđu til ađ sinna hlutverki sínu:
a - Ađgang ađ landsvćđi sínu og rétt til ferđar án hindrunar,
b - allar upplýsingar um ţá stađi ţar sem frelsissviptir menn eru,
c - ótakmarkađan ađgang ađ hverjum ţeim stađ ţar sem frelsissviptir menn eru, ţar međ talinn réttur til ađ fara um ţá stađi án hindrunar,
d - allar ađrar upplýsingar sem ađilanum eru tiltćkar og nefndinni nauđsynlegar til ađ sinna hlutverki sínu. Ţegar nefndin leitar ţessara upplýsinga skal hún taka tillit til ţeirra laga og siđareglna sem viđ eiga í landinu.
3. Nefndin má eiga viđtöl í einrúmi viđ frelsissvipta menn.
4. Nefndin getur átt óheft samskipti viđ hvern ţann sem hún telur geta veitt gagnlegar upplýsingar.
5. Sé ţess ţörf getur nefndin ţegar komiđ athugasemdum sínum á framfćri viđ ţar til bćr yfirvöld ţess ađila sem í hlut á.

9. gr.
1. Ef alveg sérstaklega stendur á geta ţar til bćr yfirvöld ţess ađila sem í hlut á andmćlt ţví viđ nefndina ađ hún komi í vitjun á ţeim tíma eđa til ţess ákveđna tiltekna stađar sem hún hyggst vitja. Slík andmćli verđa ađeins borin fram vegna landvarna, öryggis almennings, alvarlegrar upplausnar á stöđum ţar sem frelsissviptir menn eru, heilsufars manns, eđa vegna ţess ađ áríđandi yfirheyrsla vegna alvarlegs afbrots stendur yfir.
2. Er slík andmćli hafa veriđ borin fram skulu nefndin og ađilinn ţegar ráđgast sín á milli til ađ skýra ađstćđur og leita samkomulags um tilhögun sem geri nefndinni kleift ađ rćkja störf sín án tafa. Slík tilhögun getur faliđ í sér flutning manns, sem nefndin hyggst vitja, til annars stađar. Ţar til vitjun á sér stađ skal ađilinn veita nefndinni upplýsingar um hvern ţann sem í hlut á.

10. gr.
1. Ađ lokinni hverri vitjun skal nefndin gera skýrslu um ţau atriđi sem í ljós hafa komiđ viđ vitjunina, og skal tekiđ tillit til allra athugasemda sem viđkomandi ađili kann ađ hafa lagt fram. Skal nefndin senda honum skýrslu sína međ ţeim tillögum sem hún telur nauđsynlegar. Getur nefndin ráđgast viđ ađilann í ţví skyni ađ leggja til, ef ţörf er á, umbćtur varđandi vernd frelsissviptra manna.
2. Ef ađili hafnar samvinnu eđa neitar ađ bćta ađstćđur í ljósi tillagna nefndarinnar getur nefndin međ atkvćđum tveggja ţriđju hluta nefndarmanna ákveđiđ, er ađilanum hefur veriđ veittur kostur á ađ kynna sjónarmiđ sín, ađ gefa út opinbera yfirlýsingu um máliđ.

11. gr.
1. Upplýsingar sem nefndin aflar í tengslum viđ vitjun og skýrsla hennar og viđrćđur viđ viđkomandi ađila eru trúnađarmál.
2. Nefndin skal birta skýrslu sína, međ hverjum ţeim athugasemdum sem viđkomandi ađili kann ađ hafa gert, hvenćr sem ađilinn fer fram á ţađ.
3. Ţó skal ekki birta persónulegar upplýsingar án skýlauss samţykkis ţess manns sem í hlut á.

12. gr.
Ađ uppfylltum reglum 11. gr. um trúnađ skal nefndin árlega gefa ráđherranefndinni almenna skýrslu um störf sín og skal skýrslan send ráđgjafarţinginu og hverju ţví ríki sem ekki er ađili ađ Evrópuráđinu en er ađili ađ samningnum og gerđ opinber.

13. gr.
Nefndarmenn, svo og sérfrćđingar og ađrir ađstođarmenn nefndarinnar, skulu međan á starfstímabili ţeirra stendur og síđar halda trúnađ um atvik og upplýsingar sem ţeir hafa fengiđ vitneskju um í störfum sínum.

14. gr.
1. Nöfn ađstođarmanna nefndarinnar skulu tilgreind í tilkynningu samkvćmt 1. tl. 8. gr.
2. Sérfrćđingar skulu starfa samkvćmt fyrirmćlum og í umbođi nefndarinnar. Ţeir skulu hafa sérstaka ţekkingu og reynslu á ţeim sviđum sem samningur ţessi tekur til, og vera sjálfstćđir, óhlutdrćgir og tiltćkir til starfa á sama hátt og nefndarmenn.
3. Ađili getur, ef sérstaklega stendur á, lýst ţví yfir ađ sérfrćđingur eđa annar ađstođarmađur nefndarinnar fái ekki ađ koma í vitjun til stađar innan lögsögu hans.

IV. kafli

15. gr.
Hver ađili skal tilkynna nefndinni um nafn og ađsetur ţess stjórnvalds sem bćrt er til ađ taka viđ tilkynningum til ríkisstjórnar hans, og um hvern ţann tengiliđ sem hann kann ađ skipa.

16. gr.
Nefndin, nefndarmenn og sérfrćđingar ţeir sem um getur í 2. tl. 7. gr. skulu njóta ţeirra forréttinda og friđhelgi sem greinir í viđauka viđ samning ţennan.

17. gr.
1. Samningur ţessi skal ekki skerđa gildi ákvćđa í landslögum eđa alţjóđasamningum sem veita frelsissviptum mönnum betri vernd.
2. Ekkert í samningi ţessum skal taliđ takmarka eđa raska löghćfi stofnana Mannréttindasáttmála Evrópu eđa skyldum ţeim sem ađilar hafa tekist á hendur samkvćmt ţeim sáttmála.
3. Nefndin skal ekki vitja stađa sem fulltrúar eđa sendimenn verndarríkja eđa Alţjóđanefndar Rauđa krossins vitja á virkan hátt reglubundiđ samkvćmt Genfarsamningunum frá 12. ágúst 1949 og viđbótarbókunum viđ ţá frá 8. júní 1977.


V. kafli

18. gr.
1. Samningur ţessi skal liggja frammi til undirritunar fyrir ađildarríki Evrópuráđsins. Hann er háđur fullgildingu, viđurkenningu eđa samţykki. Fullgildingar-, viđurkenningar- og samţykktarskjöl skulu afhent ađalframkvćmdastjóra Evrópuráđsins.
2. Ráđherranefnd Evrópuráđsins getur bođiđ ríkjum sem ekki eru ađilar ađ Evrópuráđinu ađ gerast ađilar ađ samningnum

19. gr.
1. Samningur ţessi gengur í gildi fyrsta ţess mánađar sem hefst eftir ađ liđnir eru ţrír mánuđir frá ţeim degi er sjö ađildarríki Evrópuráđsins hafa lýst samţykki sínu á ađ vera bundin af honum samkvćmt 18. gr.
2. Gagnvart ađildarríki, sem síđar lýsir samţykki sínu á ađ vera bundiđ af samningi ţessum, öđlast hann gildi fyrsta dag ţess mánađar sem hefst eftir ađ liđnir eru ţrír mánuđir frá ţeim degi er fullgildingar-, viđurkenningar- eđa samţykktarskjal ţess er afhent.

20. gr.
1. Sérhverju ríki er heimilt viđ undirritun eđa viđ afhendingu fullgildingar-, viđurkenningar- eđa samţykktarskjals ađ tilgreina ţađ eđa ţau landssvćđi sem samningur ţessi nćr til.
2. Međ yfirlýsingu til ađalframkvćmdastjóra Evrópuráđsins getur sérhvert ríki hvenćr sem er síđar látiđ samning ţennan ná til hvađa annars landssvćđis sem tilgreint er í yfirlýsingunni. Samningurinn tekur gildi gagnvart slíku landssvćđi fyrsta dag ţess mánađar sem hefst eftir ađ liđnir eru ţrír mánuđir frá ţeim degi er ađalframkvćmdastjóra berst slík yfirlýsing.
3. Sérhverja yfirlýsingu, sem gefin er samkvćmt tveimur undanfarandi töluliđum, má afturkalla fyrir hvert ţađ landssvćđi, sem ţar er tilgreint, međ tilkynningu til ađalframkvćmdastjórans. Afturköllun tekur gildi fyrsta dag ţess mánađar, sem hefst eftir ađ liđnir eru ţrír mánuđir frá ţeim degi er ađalframkvćmdastjóra berst slík tilkynning.

21. gr.
Enga fyrirvara má gera viđ ákvćđi samnings ţessa.

22. gr.
1. Sérhver ađili getur hvenćr sem er sagt upp samningi ţessum međ tilkynningu til ađalframkvćmdastjóra Evrópuráđsins.
2. Slík uppsögn tekur gildi fyrsta dag ţess mánađar sem hefst eftir ađ liđnir eru tólf mánuđir frá ţeim degi er ađalframkvćmdastjóra berst tilkynningin.

23. gr.
Ađalframkvćmdarstjóri Evrópuráđsins skal tilkynna ađildarríkjum Evrópuráđsins og ríkjum sem ekki eru ađilar ađ Evrópuráđinu en ađilar ađ samningnum um:
a - sérhverja undirritun,
b - afhendingu sérhvers fullgildingar-, viđurkenningar- eđa samţykktarskjals,
c - sérhvern gildistökudag samnings ţessa samkvćmt 19. og 20. gr.,
d - sérhvern annan gerning, tilkynningu eđa orđsendingu sem samning ţennan varđar, nema hvađ snertir gerninga samkvćmt 8. og 10. gr.


Ţessu til stađfestu hafa undirritađir, sem til ţess hafa fullt umbođ, undirritađ samning ţennan.

Gjört í Strassborg 26. nóvember 1987 á ensku og frönsku í einu eintaki sem varđveitt skal í skjalasafni Evrópuráđsins og eru báđir textarnir jafngildir. Ađalframkvćmdastjóri Evrópuráđsins skal senda stađfest endurrit til allra ađildarríkja Evrópuráđsins.


VIĐAUKI

Forréttindi og friđhelgi (16. gr.)

1. Ţegar rćtt er um nefndarmenn í viđauka ţessum er einnig átt viđ sérfrćđinga ţá sem í 2. tl. 7. gr. getur.
2. Er nefndarmenn rćkja störf sín og međan ţeir ferđast vegna starfa sinna njóta ţeir eftirtalinna forréttinda og friđhelgi:
a - friđhelgi ađ ţví er varđar handtöku og kyrrsetningu, og hald á einkafarangri, svo og ađ ţví er varđar hvers kyns lögsókn vegna allra athafna ţeirra í starfi ţ. á. m. vegna ummćla í rćđu eđa riti,
b - undanţága frá öllum hömlum á ferđafrelsi viđ brottför frá búsetulandi sínu og viđ endurkomu ţangađ, og ţegar komiđ er til og fariđ frá landi ţví ţar sem ţeir rćkja störf sín; og frá skráningu útlendinga í landi ţar sem komiđ er í vitjun eđa landi sem ţeir fara um vegna starfa sinna.
3. Er nefndarmenn ferđast vegna starfa sinna skal ţeim hvađ varđar tollgćslu og gjaldeyriseftirlit veitt
a - af hálfu stjórnvalda lands síns sama ađstađa og veitt er háttsettum embćttismönnum sem ferđast utanlands í tímabundnum opinberum erindum,
b - af hálfu stjórnvalda annarra ađila sama ađstađa og veitt er fulltrúum erlendra ríkisstjórna sem gegna tímabundnum opinberum erindum.
4. Skjöl og gögn nefndarinnar eru friđhelg ađ ţví leyti sem ţau varđa störf hennar.
Ekki má hefta eđa ritskođa opinber bréf eđa önnur opinber bođskipti nefndarinnar.
5. Svo nefndarmönnum sé tryggđ óskorađ málfrelsi og ađ ţeir séu ađ öllu leyti sjálfstćđir viđ störf sín, skal friđhelgi ţeirra ađ ţví er varđar lögsókn vegna ummćla í rćđu eđa riti og allra athafna ţeirra viđ störf haldast eftir ađ ţeir láta af störfum.
6. Forréttindi og friđhelgi eru veitt nefndarmönnum til ađ vernda sjálfstćđi ţeirra viđ störf, en ekki vegna ţeirra sjálfra. Eingöngu nefndin er til ţess bćr ađ afsala nefndarmönnum friđhelgi ţeirra, og hún hefur ekki einungis rétt til ţess, heldur er henni skylt ađ afsala nefndarmanni friđhelgi hans hvenćr sem hún telur ađ friđhelgin hefti réttan gang máls og ţar sem unnt er ađ afsala friđhelgi án ţess ađ skađa tilgang hennar.

Mannréttindaskrifstofa Íslands

Mannréttindaskrifstofa Íslands var stofnuđ í Almannagjá á Ţingvöllum hinn 17. júní 1994, á fimmtíu ára afmćli íslenska lýđveldisins. Skrifstofan er óháđ stofnun sem vinnur ađ framgangi mannréttinda međ ţví ađ stuđla ađ rannsóknum og frćđslu og efla umrćđu um mannréttindi á Íslandi. 

Valmynd

Skráđu ţig á póstlista MRSÍ

Skráđu ţig og fáđu fréttir, upplýsingar um ný verkefni og fleira frá okkur.

Mannréttindaskrifstofa Íslands

Túngata 14 | 101 Reykjavík | Sími 552 2720 | info[hjá]humanrights.is

Skrifstofan er opin frá 9-12 og 13-16