Samningur um réttindi fatlađra samţykktur á allsherjarţingi Sameinuđu ţjóđanna

í dag samţykkti allsherjarţing Sameinuđu ţjóđanna nýjan alţjóđasamning um réttindi fatlađs fólks. Ţetta er fyrsti mannréttindasáttmálinn sem saminn er á vettvangi Sameinuđu ţjóđanna á 21. öldinni og markar hann tímamót í réttindabaráttu ţeirra 650 milljóna manna sem búa viđ fötlun í heiminum.

Tilgangur samnings er ađ efla mannréttindi og persónufrelsi fatlađs fólks og stuđla ađ virđingu fyrir manngildi ţeirra. Ţótt réttindi fatlađra séu víđa tryggđ formlega er reyndin sú ađ fötluđu fólki er oft ýtt út á jađar samfélagsins og ţví mismunađ á flestum sviđum mannlífsins. Fatlađ fólk hefur takamarkađan ađgang ađ atvinnulífinu, menntakerfinu og heilbrigđisţjónustu og á erfitt um vik ađ sćkja rétt sinn.

Hinum nýja samningi er ćtlađ ađ tryggja mannréttindi fatlađs fólks í reynd. Samningurinn var unninn í nánu samstarfi viđ fatlađa og hagsmunasamtök ţeirra og grundvallast á virđingu fyrir persónufrelsi einstaklingsins, banni viđ mismunun, ţátttöku, ađgengi, virđingu fyrir fjölbreytileika samfélagsins og jafnrétti kynjanna. Samningurinn kveđur, í 50 greinum, á um borgarleg og stjórnmálaleg réttindi, ađgengi og ţátttöku fatlađs fólks í samfélaginu, rétt til menntunar og heilbrigđisţjónustu, atvinnuréttindi, félagslega ţjónustu o.fl. en jafnframt er viđurkennt ađ viđhorfsbreyting sé nauđsynleg til ţess ađ fatlađir njóti sömu réttinda og ađrir. Samkvćmt samningnum mun sérfrćđinganefnd hafa eftirlit međ ţví hvernig ríki uppfylla skyldur sínar. Valfrjáls bókun kveđur á um kćruleiđ fyrir einstaklinga.

Ríki sem gerast ađilar ađ samningnum undirgangast ađ bćta lífskjör fatlađs fólks međ viđeigandi ráđstöfunum ţ. á m. međ lagasetningu og frćđslu gegn stađalmyndum og fordómum ásamt frćđslu um getu fatlađra og mikilvćgt framlag ţeirra til samfélagsins. Fátćkum ríkjum er ekki skylt ađ grípa til  kostnađarsamra ađgerđa heldur ber ađ vinna í áföngum ađ ţví ađ bćta ađgengi fatlađs fólks ađ samgöngum, menntun, atvinnulífi og tómstundastarfi.

Á Íslandi er sérstaklega fjallađ um réttindi fatlađra í lögum um málefni fatlađra nr. 59/1992. Formlega er lagaleg stađa fatlađs fólks nokkuđ góđ en í reynd fer ţví fjarri ađ réttindi fatlađra séu virt sem skyldi. Skýrslur Stefáns Ólafssonar og Tryggva Ţórs Herbertssonar, ásamt Málefnaskrá Öryrkjabandalags Íslands, Landssamtakanna Ţroskahjálpar og Landssambands eldri borgara frá í apríl eru áfellisdómur yfir íslensku samfélagi. Íslendingar, sem eru međal efnuđustu ţjóđa heims, láta ţađ viđgangast ađ fatlađ fólk búi viđ fátćktarmörk og mismunun; viđ sem ćttum öđrum ţjóđum fremur ađ geta tryggt fötluđum jafnrétti og sambćrileg lífskjör á viđ ađra ţjóđfélagsţegna.

Ljóst er ađ gera ţarf gangskör ađ ţví ađ efla mannréttindi fatlađra hér á landi og ţar verđur hinn nýi samningur Sameinuđu ţjóđanna ţarft leiđarhnođa. Íslendingar ćttu ađ gerast ađilar ađ samningnum hiđ fyrsta og vinna markvisst ađ endurbótum á velferđarţjónustu og almannatryggingakerfinu til ađ raungera réttindin sem í honum eru tryggđ, í samráđi viđ fatlađa, ađstandendur ţeirra og samtök.  Ţá vćri sómi ađ ţví ef íslensk stjórnvöld beittu sér fyrir framgangi samningsins á alţjóđlegum vettvangi svo hann öđlist sem fyrst gildi og fatlađ fólk um allan heim geti beitt honum til ađ krefjast bćttra lífskjara.   


Mannréttindaskrifstofa Íslands

Mannréttindaskrifstofa Íslands var stofnuđ í Almannagjá á Ţingvöllum hinn 17. júní 1994, á fimmtíu ára afmćli íslenska lýđveldisins. Skrifstofan er óháđ stofnun sem vinnur ađ framgangi mannréttinda međ ţví ađ stuđla ađ rannsóknum og frćđslu og efla umrćđu um mannréttindi á Íslandi. 

Valmynd

Skráđu ţig á póstlista MRSÍ

Skráđu ţig og fáđu fréttir, upplýsingar um ný verkefni og fleira frá okkur.

Mannréttindaskrifstofa Íslands

Túngata 14 | 101 Reykjavík | Sími 552 2720 | info[hjá]humanrights.is

Skrifstofan er opin frá 9-12 og 13-16