Ársskýrsla 2002 Mannréttindaskrifstofu Íslands

Ársskýrsla 2002
Mannréttindaskrifstofu Íslands

Fyrir starfstímabilið
17. maí 2001 - 24. sept. 2002

Tímabilið frá síðasta aðalfundi Mannréttindaskrifstofu Íslands, sem haldinn var 17. maí 2001, hefur verið óvenjulegt að ýmsu leyti og markast nokkuð af því, að þrír framkvæmdastjórar hafa verið þar að verki á þessum tíma. Vegna sumarleyfa og mannaskipta á skrifstofunni má segja, að starfsemin hafi að miklu leyti legið niðri frá maí til október 2001; Bjarney Friðriksdóttir lét af störfum framkvæmdastjóra 1. ágúst að loknu sumarleyfi sínu en síðasta verkefni hennar fyrir MRSÍ var að sitja kynþáttaráðstefnu SÞ í Suður Afríku í júlí/ágúst. Nýr framkvæmdastjóri kom ekki til fullra starfa fyrr en um miðjan október – en hafði þá að vísu verið með annan fótinn á skrifstofunni í nokkrar vikur. Síðan má segja að starfsemin hafi verið þokkalega fjölbreytt og viðburðarík og ber þar að sjálfsögðu hæst, að 16. Norræna Mannréttindaráðstefnan var haldin á Íslandi í byrjun september.
Samkvæmt samþykktum Mannréttindaskrifstofunnar hefði átt að halda aðalfund að vori 2002 og var að því stefnt, m.a. var ársreikningur fullgerður og endurskoðaður fyrir vorið. Af nokkrum brýnum ástæðum var hinsvegar ákveðið að fresta honum til hausts. Í fyrsta lagi var fyrirsjáanlegt, að skipta þyrfti um formann stjórnarinnar þar sem Ragnar Aðalsteinsson hafði setið hámarkstíma samkvæmt samþykktum MRSÍ. Í öðru lagi bar svo við, að Margréti Heinreksdóttur, framkvæmdastjóra, bauðst að fara til starfa í Kosovo og var samþykkt að verða við ósk hennar þar um þegar í ljós kom, að Kristín Ástgeirsdóttir, sagnfræðingur og fyrrverandi alþingismaður var reiðubúin til að leysa hana af í starfi. Í þriðja lagi var 16. Norræna Mannréttindaþingið framundan, hafði verið dagsett 1.- 5. september og þótti ósanngjarnt að leggja undirbúning hennar á nýjan framkvæmdastjóra og nýjan formann.




Á síðasta aðalfundi var samþykkt aðild Samtakanna ´78 að Mannréttindaskrifstofu Íslands. Urðu aðildarfélögin þar með tólf talsisns. Fulltrúar hins nýja aðildarfélags í stjórn voru tilnefnd þau Baldur Þórhallsson, lektor sem aðalfulltrúi og Anní Haugen félagsráðgjafi, sem varafulltrúi. Þá urðu þær breytingar á stjórninni á árinu, að Kristjana Milla Thorsteinsson hætti sem aðalfulltrúi UNIFEM á Íslandi og við tók Kristín Jónsdóttir svo og að Hörður Einarsson, hæstaréttarlögmaður, kom inn sem aðalfulltrúi fyrir Hjálparstarf kirkjunnar í stað Margrétar Heinreksdóttur þegar hún var ráðin framkvæmdastjóri MRSÍ. Framkvæmdastjórn breyttist ekki á árinu, en hana skipa þau Ragnar Aðalsteinsson, formaður, Guðmundur Ragnarsson, gjaldkeri og Brynhildur Flóvenz, varaformaður, sem að vísu átti við veikindi að stríða á árinu og gat því ekki setið alla fundi. Jóhann K. Eyjólfsdóttir kom þá í hennar stað.

Á tímabilinu voru haldnir 5 stjórnarfundir og 4 fundir framkvæmdastjórnar.

Aðildarfélög MRSÍ og fulltrúar þeirra í stjórn eru:

Amnesty International, Íslandsdeild:
Aðalfulltrúi: Brynhildur Flóvenz, varafulltrúi: Jóhanna K. Eyjólfsdóttir

Barnaheill:
Aðalfulltrúi: Sveinbjörg Pálsdóttir varafulltrúi: Kristín Jónasdóttir

Biskupsstofa:
Aðalfulltrúi: Þorvaldur Karl Helgason varafulltrúi: Sigurður Árni Þórðarson

Hjálparstarf Kirkjunnar:
Aðalfulltrúi: Hörður Einarsson varafulltrúi: Jónas Þórisson

Jafnréttisstofa:
Aðalfulltrúi: Kristján Jósteinsson varafulltrúi: Valgerður Bjarnadóttir

Kvenréttindafélag Íslands:
Aðalfulltrúi: Bessí Jóhannesdóttir

Landssamtökin Þroskahjálp:
Aðalfulltrúi: Guðmundur Ragnarsson varafulltrúi Halldór Gunnarsson

Rauði Kross Íslands:
Aðalfulltrúi: Ragnar Aðalsteinsson varfulltrúi: Sigrún Árnadóttir.

Samtökin ´78:
Aðalfulltrúi Baldur Þórhallsson varfulltrúi: Anni Haugen

UNIFEM á Íslandi:
Aðalfulltrúi: Kristín Jónsdóttir

Öryrkjabandalag Íslands:
Aðalfulltrúi: Garðar Sverrisson varafulltrúi: Helgi Seljan.

Sérfræðingar stjórnar eru: Guðmundur Alfreðsson, Jakob Möller og Hjördís Hákonardóttir.

Endurskoðandi er: Sigurður Tómasson hjá Deloitte & Touche.




Sú breyting varð á fjárhag MRSÍ, að framlag ríkisstjórnarinnar var hækkað um tvær miljónir króna á fjárlögum - upp í átta miljónir. Komu jafnhá framlög frá ráðuneytunum tveim, utanríkis - og dómsmálaráðuneyti, og greiddust ársfjórðungslega. Formaður og framkvæmdastjóri gengu á fund fjárlaganefndar Alþingis í desember 2001 og gerðu ítarlega grein fyrir fjárhag skrifstofunnar, starfsemi hennar og starfsáætlunum og lögðu áherslu á þörf fyrir aukið starfslið.

Sérstaklega verður gerð grein fyrir reikningum skrifstofunnar fyrir árið 2001, en rétt er að nefna nokkra helstu útgjaldaliði tímabilsins.

Talsverð útgjöld urðu þegar frá haustinu 2001 vegna tölvu og nettengingarmála. Fyrir lágu ógreiddir reikningar vegna yfirferðar Mackintosh tölvu, sem keypt hafði verið í ársbyrjun 2001 og þarfnaðist hún talsverðrar viðgerðar áður en hún varð fyllilega nothæf. Nettenging skrifstofunnar, sem bygggðist á “modemi” var afleit og gersamlega ófullnægjandi. Var því gripið til þess að fjárfesta í sítengingu ADSL – tengingu sem um þær mundir var auglýst með góðum kjörum, enda fyrirsjáanlegt að það yrði kostnaðarminna þegar til lengdar léti. Rétt þótti að gera kleift að hafa tölvur í báðum herbergjunum (sjá síðar) nettengdar. Þessar ráðstafanir gerbreyttu vinnuaðstöðunni til hins betra.

Talsverður kostnaður varð við vefsíðugerð MRSÍ enda þótt farin væri eins ódýr leið og kostur var. Bjarney Friðriksdóttir hafði gert samning við Skímu um gerð vefsíðu fyrir skrifstofuna, samið um að hún skyldi kosta kr. 160.000 auk VSK. Þegar hún hafði greitt kr. 60.000.00 inn á verkið en enga séð framkvæmdina stöðvaði hún greiðslur. Nokkru síðar hætti fyrirtækið starfsemi og ekkert varð af framkvæmdum. Margrét Heinreksdóttir tók málið upp aftur og fann fyrirtækið, sem hafði tekið við vefsíðustarfsemi Skímu. Ekki tókst að fá viðurkenndar að fullu þær greiðslur, sem þegar höfðu verið inntar af hendi, aðeins helminginn, þ.e. kr. 30.000.00. MH naut ókeypis aðstoðar dóttur sinnar, Emblu Oddsdóttur, við samningsgerð og undirbúning, en hún hefur talsverða reynslu af slíkum málum.

Hvað varðar yfirstandandi ár vegur Norræna Mannréttindaþingið þyngst í kostnaði fyrir utan laun og launatengd gjöld, en uppgjör vegna þess er ekki tilbúið og því óljóst hver fjárhagsstaðan er i augnablikinu.




Ekki hefur enn verið gengið frá samningnum um kaup Mannhæðarinnar að Laugavegi 7 enda þótt ítrekað væri farið fram á það við Landsbankann að svo yrði gert. Ítrekuð loforð liggja fyrir um að vextir og hugsanleg leiga fyrir þann tíma, sem húsnæðið hefur verið notað, fari inn í greiðslur í framtíðinni. Nokkrir fundir voru haldnir á tímabilinu með öðrum eigendum hússins vegna óska eigenda hluta neðstu hæðar um breytingar á húsnæðinu, sem þeir vildu skipta í þrennt og koma þar upp lítilli kaffistofu. Allir hinir eigendurnir voru því andvígir vegna slæmrar reynslu af slikum rekstri í nágrenninu, töldu hann ekki samrýmast annarri starfsemi í húsinu. Leyfi borgaryfirvalda fyrir þessum rekstri var kært til úrskurðarnefndar skipulags og byggingamála en hún staðfesti ákvörðun þeirra.

Vinafélag Íslands og Japans, sem hafði um skeið haft á leigu – en lítt eða ekkert notað - eitt þriggja herbergja Mannréttindaskrifstofunnar, sagði því upp í nóvember 2001. Vildi svo til að rétt áður hafði ítalskur lögfræðistúdent, Hermann Salton að nafni, sem hlotið hafði Leonardo styrk frá Evrópusambandinu, óskað eftir því að fá tækifæri til að nýta hann sem starfsmaður MRSÍ. (sjá Starfsmannamál). Var ákveðið að taka herbergið fyrir hann. Hin ágætustu húsgögn fengust í herbergið við góðu verði úr þrotabúi Samvinnuferða Landsýnar. Er brýnt að MRSÍ geti haldið þessu herbergi fyrir skrifstofuna í framtíðinni ef hún skyldi geta fengið annan starfsmann, til skemmri eða lengri tíma eða jafnvel fyrir sjálfboðaliða, sem talsvert framboð hefur verið af á árinu.
UNIFEM á Íslandi leigir sem fyrr eitt herbergi í húsnæði MRSÍ.




Bjarney Friðriksdóttir lét af störfum sem framkvæmdastjóri MRSÍ hinn 1. ágúst 2001 til að taka við starfi forstöðumanns Alþjóðahússins, sem ákveðið hafði verið að koma á laggirnar í Reykjavík. Staða framkvæmdastjóra var auglýst og bárust allmargar umsóknir. Eftir að hafa farið yfir þær var niðurstaða stjórnarinnar, að hæfust umsækjenda væri Margrét Heinreksdóttir, lögfræðingur, stjórnarmaður og fyrrum formaður MRSÍ, en hún hafði haustið 1999 lokið meistaraprófi í Alþjóðarétti með áherslu á mannréttinda - og mannúðarlögum frá Raould Wallenberg mannréttindastofnuninni í Lundi í Svíþjóð.

Í apríl 2002 fór utanríkisráðuneytið þess á leit við Margréti að hún tæki við sex mánaða verkefni sem forstöðumaður skrifstofu UNIFEM í Kosovo, sem það hefur styrkt undanfarin ár . Var til hennar leitað vegna þess, fyrst og fremst, að þar var í undirbúningi lögfræðiverkefni, sem þótt henta sérstaklega vel menntun hennar og reynslu. Þar sem skrifstofunni bauðst þegar reyndur staðgengill fyrir Margréti, Kristín Ástgeirsdóttir, sagnfræðingur og fyrrum alþingismaður (sem sjálf hafði áður gegnt stöðunni í Kosovo) ákvað stjórnin að Margrét skyldi fara, enda talið til vegsauka fyrir Mannréttindaskrifstofu Íslands og hugsanlegt að leiða myndi til tengsla sem síðar gætu orðið henni mikilvæg. Margrét fór um mánaðamótin maí/júní og kom Kristín til starfa fyrstu dagana í júní. Þess hefur verið óskað af hálfu yfirmanna og samstarfsaðila UNIFEM í Kosovo, að Margrét verði þar lengur en til stóð og er það mál í skoðun hjá utanríkisráðuneytinu.

Haustið 2001 bárust skrifstofunni tilmæli frá ýmsu fólki, innlendu og erlendu, um að fá að starfa sem sjálfboðaliðar hjá Mannréttindaskrifstofu Íslands. Í flestum tilvikum var um að ræða fólk í námi sem vildi sumarvinnu eða vinnu með námi. Meðal þeirra sem höfðu samband við skrifstofuna var ítalsku lögfræðistúdent, sem hafði rétt ólokið lokaprófum frá háskólanum í Trent á Norður Ítalíu með sérstakri áherslu á stjórnskipunarrétt og samanburðarlögfræði, en verið veittur sex mánaða styrkur frá Leonardo námsáætlun Evrópusambandsins til þess að takast á hendur þjálfunar - og rannsóknarstöðu hjá einhverjum frjálsum félagasamtökum. Hann hafði verið efstur á lista rúmlega hundrað ítalskra námsmanna sem hann höfðu hlotið. Hann reyndist hafa stundað nám bæði í Englandi, Bandaríkjunum og Japan og var að ljúka mikilli kandidatsritgerð þar sem hann gerði samanburð á breskum og japönskum lögum er tengdust kynþáttafordómum. Hermann hafði fundið nafn MRSÍ á Internetinu svo og fleiri félaga, sem hann hafði haft samband við, en eftir að hafa fengið upplýsingar um markmið og verkefni MRSÍ hefði honum litist hvað best á að koma til Íslands.

Framkvæmdastjóri og formaður voru á einu máli um að vert væri að gera þessa tilraun; bæði væri gott fyrir skrifstofuna að komast í samband við Leonardo áæltunina og gæti verið gott að eiga Hermann að síðar meir, hann virtist afar efnilegur ungur maður, sem gæti átt góða framtíð fyrir sér. Tengiliður hans við Leonardo áætlunina hafði símasamband við framkvæmdastjóra og að fengnum upplýsingum um starfsemi MRSÍ og þau verkefni sem Hermann gæti fengið að vinna hér var sendur samningur til skrifstofunnar til undirritunar. Svo vel vildi til að framkvæmdastjóri Umhyggju, Dögg Káradóttir, gat útvegað Hermanni litla íbúð við viðráðanlegri leigu í húsi, sem hún og maður hennar voru að kaupa við Hávallagötu. Vildi jafnframt svo vel til að þau hjón hafa búið á Ítalíu og kunna ítölsku. Þegar styrktímabili Hermanns lauk var ákveðið að halda honum áfram á skrifstofunni til þess að geta notið starfskrafta hans við undirbúning og framkvæmd 16. norræna mannréttindaþingsins. Jafnframt hóf hann að starfa með formanni MRSÍ og var ákveðið að MRSÍ og Ragnar Aðalsteinsson skiptu með sér til helminga að greiða þær kr. 70.000.00 á mánuði, sem hann hafði fengið hjá Leonardo áætluninni og þurfti til að geta verið áfram á Íslandi. Er ekki að orðlengja að Hermann hefur reynst Mannréttindaskrifstofunni hinn prýðilegasti liðsauki með ýmsu móti.

Fyrsta verkefni Hermanns Saltons hjá MRSÍ var að flokka og skrá bóka- og tímaritasafn skrifstofunnar. Það starf hófst þegar í nóvember og desember er MRSÍ naut um tíma aðstoðar annars vel menntaðs sjálfboðaliða, Simone Kraus, sem er þýskur lögfræðingur með meistaragráðu í mannréttindalögum frá Raoul Wallenberg stofnuninni og háskólanum í Lundi (var þar samtímis MH). Hún var þá að leita sér að vinnu við lögfræðistörf og fékk slík verkefni upp úr áramótum. Af öðrum verkefnum Hermanns er rétt að nefna sérstaklega upplýsingamöppur, sem hann hefur unnið um ýmis viðfangsefni á sviði mannréttinda, þar sem hann hefur safnað saman brýnum upplýsingum og gögnum, svo sem samningum, yfirlýsingum, túlkunargögnum, greinum o.s.frv. Er mikilvægt að hafa skjótan og greiðan aðgang að slíku efni, þegar undirbúa þarf í skyndi upplýsingar til fjölmiðla og viðtöl við þá, erindi og tímabundin greinaskrif.

Efnin sem hann hefur tekið saman upplýsingar um eru:
*Um útlendinga (landvist og brottflutninga) – unnið í tilefni af viðtali MH í morgunútvarpi Stöðvar 2.
*Um flóttamenn – unnið í tengslum við fund MH hjá Rauða krossinum um tilhögun aðstoðar við flóttamenn og hælisleitendur á Íslandi.
*Um tjáningarfrelsi og kynþáttafordóma (hate speech) – unnið í tilefni af erindi MH hjá Orator, félagi laganema .
*Um ráðstafanir gegn hryðjuverkum – unnið í tengslum við grein sem HS skrifaði fyrir timaritið Mennesker og Rettigheter um þær ráðstafanir, sem íslensk stjórnvöld hefðu gert síðan 11. September 2001.

Þess ber að geta að hvorki formaður né framkvæmdastjóri MRSÍ höfðu tíma til að verða við ósk tímaritsins um að skrifa þessa grein en HS tók það að sér og lagði nótt við dag til að ljúka verkinu, sem hann gerði með miklum sóma.




6.1 Umsagnir um lagafrumvörp og þingsályktunartillögur.
Enda þótt talsverðum tíma væri varið til vinnslu umsagna um frumvörp til laga og þingsályktana, sem óskað var eftir frá MRSÍ af hálfu Alþingis, reyndist ekki tími til að vinna þær allar. Er brýnt að sinna þeim þætti í ríkara mæli en skrifstofan hefur haft tök á hingað til. Það verk verður hún sjálf að annast því jafnan er svo skammur tími gefinn til umsagna að næsta útilokað er að fá fólk utan hennar til að taka þau verk að sér.

MH framkv.stj. lagði mikla vinnu í umsögn um frumvarpið til laga um útlendinga, sem lagt var fram á Alþingi á ný með ýmsum breytingum eftir áramótin 2001/2002. Að venju var skammur tími gefinn til að skila inn umsögnum. Vinnan varð etv. tímafrekari en ella vegna þess að taka þurfti mið af hinum mjög svo rækilegu umsögnum, sem áður höfðu verið gerðar og skilað inn af hálfu MRSÍ, til þess að fyllsta samræmis væri gætt milli umsagna og ekki hægt að benda á að MRSÍ væri ekki sjálfri sér samkvæm í afstöðu sinni. MH var síðan kölluð á fund allsherjarnefndar til þess að gera grein fyrir athugasemdum MRSÍ og helstu áhersluatriðum.

MH skrifaði einnig stuttar umsagnir um eftirtalin frumvörp,
um frv. til laga um breyting á alm. hgl.
um frv. til laga um breyting á lögum um meðferð opinberra mála,
um frv. til laga um afnám gjalds á fólk utan trúfélaga,
um frv. til laga um talsmann útlendinga á Íslandi.

Þessar umsagnir voru skrifaðar að ósk Allsherjarnefndar Alþingis nema í einu athyglisverðu tilviki; ekki var beðið um umsögn um breytingu á alm. hegningarlögum og lögreglulögum þar sem var fyrirsjáanlegt brot á tjáningarfrelsi - bann við að vera grímuklæddur í fjöldagöngum o.fl.

6.1.1 Falun Gong málið
Miklar umræður urðu í sumar um aðgerðir íslenskra stjórnvalda í tengslum við heimsókn Kínaforseta og mótmæli Falun Gongliða. Voru formaður og framkvæmdastjóri Mannréttindaskrifstofunnar kölluð á fund Allsherjarnefndar til að ræða það mál. Herman Salton lögfræðingur tók saman greinargerð um þau álitamál sem upp komu vegna aðgerða stjórnvalda og setti hann fram spurningar um hvort þær stæðust mannréttindasáttmála og hvaða greinar væru til skoðunar í hverju tilviki. Hann vinnur nú að tímaritsgrein um málið. Farið var gegnum greinargerðina á fundinum.

6.2 Samskipti við stjórnvöld.
Samskipti við ráðuneytin tvö, sem MRSÍ tengist málefnalega hafa verið til þess að gera góð. Bæði veittu nokkurn stuðning til norræna mannréttindaþingsins með því að standa undir risnukostnaði en hvorugt treysti sér til að veita MRSÍ aukafjárveitingu vegna þessa verkefnis. MH ræddi ítarlega við dómsmálaráðherra, Sólveigu Pétursdóttur, í apríl, (um leið og farið var fram á stuðning við ráðstefnuna) um verkefni og framtíð MRSÍ, taldi enda brýnt að leysa þann vanda, sem fylgir hinum ófullnægjandi tengslum við Mannréttindastofnun Háskóla Íslands; þar sem þau eru með þeim hætti sem raun ber vitni samkvæmt skilmálum ráðuneytanna þarf að fá þau til aðstoðar við að breyta þeim. Henni gafst hinsvegar aldrei tækifæri til að ræða málið við utanríkisráðherra, bæði vegna tíðra ferðalaga hans erlendis og NATO fundarins sem haldinn var í Reykjavík í maí.

6.3 Málstofur.
Um kynþáttaráðstefnu SÞ í Durban. - 21. nóv.
Hinn 21. nóvember 2001 var haldin málstofa í Litlu Brekku við Bankastræti um kynþáttaráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Durban. Framsöguræður fluttu þau Berglind Ásgeirsdóttir, ráðuneytisstjóri í félagsmálaráðuneytinu, Haukur Ólafsson, sendiráðunautur hjá utanríkisráðuneytinu og Bjarney Friðriksdóttir, fyrrv. Framkv.stj. MRSÍ en þau höfðu öll verið í opinberu sendinefndinni á ráðstefnunni. Bjarney sat ráðstefnuna fyrir hönd Mannréttindaskrifstofu Íslands og Alþjóðahússins.

Um mannréttindi og kosningar í Kosovo - 5. des.
Hinn 5. desember, 2001 var haldin málstofa í fundarsal Mannhæðarinnar um mannréttindi og nýafstaðnar kosningar í Kosovo. Þar voru framsögumenn sagnfræðingarnir Kristín Ástgeirsdóttir og Davíð Logi Sigurðsson, sem bæði höfðu starfað í Kosovo talsverðan tíma á vegum utanríkisráðuneytisins - svo og Ögmundur Jónasson, alþingismaður, sem var einn þriggja Íslendinga í hinu alþjóðlega liði eftirlitsmanna sem fylgdist með framkvæmd kosninganna.

Um réttindi kvenna og barna í Zimbabwe.
Hinn 23. janúar 2002 var efnt til málstofu í Litlu Brekku þar sem Magnfríður Júlíusdóttir, lektor við Háskóla Íslands, fjallaði um réttindi kvenna og barna í Zimbabwe, en þar hefur hún dvalist langdvölum við rannsóknir. Magnfríður er að leggja lokahönd á doktorsritgerð um þetta efni við háskólann í Lundi.

Um mannréttindakenningar.
Hinn 14. mars 2002 var efnt til málstofu í húsakynnum Reykjavíkur Akademíunnar, að Hringbraut 121, í samvinnu við Félag Stjórnmálafræðinga. Fyrirlesari var Svanborg Sigmarsdóttir, sem vinnur að doktorsritgerð um stjórnmálakenningar, þar á meðal mannréttindakenningar.

Um kynþáttafordóma í breskri og japanskri löggjöf.
Hinn 20. apríl 2002 hélt Hermann Salton fyrirlestur í Litlu Brekku, byggðan á kandidatsritgerð sinni þar sem hann bar saman kynþáttalöggjöf í Bretlandi og Japan.

6.4 Samstarf við innlendar stofnanir og félagasamtök.

6.4.1.Mannréttindastofnun Háskóla Íslands.
Samskipti MRSÍ og MHÍ hafa ekki enn verið tekin til ítarlegrar endurskoðunar, sem brýn þörf er á þar sem báðar stofnanirnar eru ósáttar við núverandi stöðu. Nokkur samskipti urðu fyrir áramótin milli framkvæmdastjóra þeirra. Oddný Mjöll Arnardóttir, lögfræðingur, sinnti um skeið framkvæmdastjórn fyrir MHÍ og óskaði eftir fundi til að ræða samskipti stofnananna, m.a. til að reka á eftir greiðslum MRSÍ til MHÍ. MH frkvstj. MRSÍ gerði Oddnýju grein fyrir tildrögum samningsins, sem samstarfið byggðist á, aðdraganda hans og forsendum og hvernig þær hefðu brugðist; aldrei hefði fengist nema hluti þess fjármagns sem gert hafði verið ráð fyrir við gerð samningsins og því verið erfitt fyrir MRSÍ að standa við greiðslur. Næsta greiðsla yrði þó innt af hendi þegar er framlag bærist frá ríkinu, sem yrði væntanlega í janúar. Oddný gerði kröfur um að full skil yrðu gerð á næsta ári, bæði fyrir 2001 og 2002 en af hálfu MRSÍ var sú afstaða uppi, að það yrði reynt en yrði þó að fara eftir fjárhag stofnunarinnar. Rætt var einnig með hverjum hætti stofnanirnar gætu unnið saman í framtíðinni og skyldi stefnt að samráðsfundum öðru hverju. Í kjölfar fundarins barst bréf frá MHÍ með áréttuðum kröfum um full skil fyrir 2001 og 2002. Nokkru síðar hætti Oddný störfum fyrir MHÍ án þess að nokkur tæki við af henni. MH greiddi hinsvegar inn á reikning MHÍ samtals kr. 600.000.00 fram til vors.

6.4.2 Rauði krossinn.
Rauði krossinn efndi til námskeiðs um stöðu flóttamanna í janúar 2002 og buðu MRSÍ að senda þangað fulltrúa. Tóku bæði Margrét Heinreksdóttir og Hermann Salton þátt í námskeiðinu sem var gagnlegt mjög. Í apríl hafði Rauði krossinn frumkvæði að því að efna til fundar með MRSÍ, Amnesty International á Íslandi, Alþjóðahúsinu og fleirum til þess að fjalla um hvernig unnt væri að bæta og auka aðstoð við hælisleitendur. Var ákveðið að halda áfram að leita leiða í þeim efnum og kanna betur skyldur stjórnvalda til að standa straum af slíkri aðstoð. Ljóst er að þörf er á úrbótum í þessum efnum og þar sem löggjöf um málefni útlendinga á Íslandi er orðin býsna flókin er brýnt að byggja upp sérfræðiþekkingu meðal lögfræðinga, sem væru fáanlegir til samstarfs um þetta verkefni.

6.4.3 Barnaheill.
Haldið var áfram samvinnuverkefni MRSÍ og Barnaheilla um fjölþjóðlega verkefnið um fjölmenningarkennslu - Comenius verkefnið - sem styrkt var af Evrópusambandinu. Guðrún Pétursdóttir var samstarfsaðili þeirra og gegnum hana tengdist verkefnið Austurbæjarskóla þar sem unnið hefur verið að tilraunum í þessa átt. Guðrún fór ásamt annarri konu á vegum MRSÍ og Barnaheilla til Dublin á Írlandi í september 2001. Sátu þær fund þar 20.-22. september og kynntu sér fjölmenningarkennslu þar. Sótt var um styrk til Þróunarsjóðs grunnskóla, sem fékkst og var látinn renna beint til Austurbæjarskóla í þetta verkefni. Í kjölfarið komu hingað tveir erlendir gestir, annarsvegar frá CLIP verkefninu, Filip Paelmann, belgískur sérfræðingur í þjálfun kennara í fjölmenningarlegri kennslu, til þess að kenna á námskeiði í Austurbæjarskóla og annar sérfræðingur, írskur Mary Gannon. Styrkurinn sem félögin fengu gekk til þess að standa straum af kostnaði við ferðir þessarra tveggja sérfræðinga svo og ferð kennara frá Austurbæjarskóla til Írlands til að kynna sér það, sem þar væri verið að gera.

6.4.4 Miðstöð Nýbúa.
Samvinnuverkefni MRSÍ og Miðstöðvar Nýbúa. Í framkvæmdastjórnartíð Bjarneyjar Friðriksdóttur sóttu MRSÍ og Miðstöð Nýbúa sameiginlega um styrk úr Endurmenntunarsjóði kennara til að halda námskeið fyrir svokallaða nýbúa. Guðrún Pétursdóttir sá um framkvæmd námskeiðsins.

6.4.5 Minningarsjóður Jóhanns Guðmundssonar.
Rannsóknarverkefnið, sem MRSÍ tók að sér fyrir Minningarsjóð Jóhanns Guðmundssonar, tafðist vegna veikinda Brynhildur Flóvenz en hún þurfti að fara til langdvalar á Reykjalundi undir vorið 2002. Á fundi með talsmönnum sjóðsins og formanni og framkvæmdastjóra MRSÍ gerði hún grein fyrir stöðu verkefnisins. Töldu talsmenn sjóðsins rétt að gefa henni færi á að ljúka verkefninu þótt það drægist enda sýnt að endurtaka yrði tímafreka rannsóknarvinnu ef það yrði falið öðrum. Brynhildur áætlar að ljúka verkinu upp úr næstu áramótum.

6.4.6 Kennaraháskólinn.
MRSÍ og Barnaheill höfðu í sameiningu samband við Kennaraháskóla Íslands og buðu nemanda við KHÍ sem var að ljúka þaðan prófi, að taka að sér, ein eða ásamt öðrum, að þýða CLIP námsefnið. Verkið er enn í vinnslu.

6.5 Fyrirlestrar og kynningar
6.5.1 Lögregluskóli ríkisins.
Margrét Heinreksdóttir tók að sér í þriðja sinn að sinna kennslu um mannréttindi á Mannréttindadegi Lögregluskóla Íslands í nóvember 2001. Hefur þetta verið gert með milligöngu MRSÍ, að beiðni Arnars Guðmundssonar, skólastjóra og brýnt að sjá til þess ef unnt er að því starfi verði haldið áfram á vegum skrifstofunnar þótt MH verði ekki á landinu nú í haust.

6.5.2. Amnesty International.
Að beiðni eins af starfshópum Íslandsdeildar Amnesty International flutti MH erindi um fræðslustarf MRSÍ á málþingi um mannréttindafræðslu, sem haldið var í húsakynnum Borgarleikhússins.

6.5.3.Orator, félag laganema.
Að ósk stjórnar Orators, félags laganema tók MH þátt í málþingi, sem haldið var í Norræna húsinu hinn 16. febrúar 2002, á afmæli félagsins, um tjáningarfrelsi og kynþáttafordóma. Var þar gengið út frá héraðsdómi, sem fallið hafði í október 2001, í sakamáli sem höfðað hafði verið gegn varaformanni Félags Þjóðernissinna vegna ummæla í blaðaviðtali. MH tók að sér að fjalla sérstaklega um íslensku lagaávæðin, sem lágu til grundvallar dóminum, þar á meðal um Mannréttindasáttmála Evrópu og túlkunarreglur hans, sem mótaðar hafa verið hjá Mannréttindadómstólnum í Strassbourg. Aðrir ræðumenn voru Björg Thorarensen, prófessor og Páll Þórhallsson, starfsmaður upplýsingadeildar Evrópuráðsins.

6.5.4 Utanríkisráðuneytið.
Að beiðni ráðuneytisins hélt MH erindi hinn 23. febrúar 2002 um mannréttindi, sögu þeirra og þróun, á tveggja daga námskeiði, sem ráðuneytið hélt fyrir íslensku friðargæslusveitina, þ.e. um hundrað einstaklinga, sem valdir voru úr fjölda umsækjenda sem lýstu sig reiðubúna að fara hvert á land sem vera skyldi til friðargæslustarfa sem fulltrúar Íslands. Að boði ráðuneytisins tóku MH og HS þátt í námskeiðinu sem var hið fróðlegasta; fyrirlesarar bæði innlendir og erlendir, m.a. þekktir menn úr friðargæslustarfi Sameinuðu þjóðanna.

6.6.Vefsíða MRSÍ.
Svo sem fyrr var getið í sambandi við fjármál MRSÍ var lokið við gerð vefsíðu, sem var opnuð formlega á stjórnarfundi 29. maí 2002. Hjá þessu verki varð ekki komist lengur enda varla rekin nokkur félagastarfsemi nú til dags án þess að hafa sérstaka heimasíðu. Hönnun annaðist Vefstofan ehf í samráði við Emblu Odddsdóttur og Margréti Heinreksdóttur en efnið útbjó MH og færði inn í vefinn. HS útbjó lista yfir tengla og færði þá inn og aðstoðaði við enska hlutann. Talsverður tími fór í að finna frumgerð af hinu litríka merki (logoi) MRSÍ, sem hefur verið í notkun og upphafleg vefsíða byggði á, en hún fannst hvergi. Varð það og niðurstaða allra sem að málinu komu að það merki væri illa viðeigandi, hentaði betur “leikskólasíðu” en “mannréttindasíðu”. Var því ákveðið að nota sama merki og er á nafnspjöldum MRSÍ, enda frumgerð þess fyrir hendi hjá prentsmiðjunni sem gerði þau.

Áhersla var lögð á að síðan yrði einföld í sniðum og aðgengileg en jafnframt efnismikil. Mikilvægt er að bæta við efnið jafnóðum, en það er afar tímafrekt og því athugandi, hvort unnt væri að fá til þess sjálfboðaliða, t.d. stúdenta sem lýsa áhuga á að vinna með MRSÍ. Sem fyrr segir varð talsverður kostnaður við vefsíðuna enda þótt farin væri eins ódýr leið og kostur var, þ.e. sama tegund heimasíðu og einstaklingar nota, t.d. stjórnmálamenn, sem vilja koma efnislegum upplýsingum á framfæri fremur en setja upp auglýsingar. Með því að nota forsíðumynd sem MH hafði tekið á Austur Timor spöruðust á að giska kr. 20.000.00. Hinsvegar var ákveðið að kaupa af MH slóðina www.mannréttindi.is sem hún hafði tryggt sér, keypt og geymt frá því sumarið 2001, áður en til þess kom að hún færi til starfa hjá MRSÍ sem framkvæmdastjóri. Með því að hafa báðar slóðirnar: www.mannrettindi.is og www.humanrights.is var tryggt, að Íslendingar gætu leitað uppi síðuna þótt þeir þekktu ekki enska heitið á mannréttindum.

6.7. Ritröð Mannréttindaskrifstofunnar
Ekkert nýtt hefti var gefið út í ritröð Mannréttindaskrifstofunnar. Unnið var að undirbúningi útgáfu ritgerðar Lilju Hjartardóttur um mannréttindastarfsemi á Íslandi en hún taldi rétt að endurskoða hana betur og dróst því útgáfan. Ástæða þótti til að reyna að koma ritröðinni betur á framfæri og því ákveðið að senda hana bókasöfnum landsins að gjöf.

6.8 Önnur útgáfumál.
a) Human Rights in Development – Yearbook
Árbók þessi hefur verið gefin út undanfarin ár í samvinnu ýmissa mannréttindastofnana. Ákveðið hefur verið að hún verði í framtíðinni tengd starfsemi AHRI samtaka mannréttindastofnana. Ritstjórn hennar er nú í Kaupmannahöfn.

b) Mennesker og Rettigheter. M og R er norrænt tímarit um mannréttindamál, gefið út í Noregi í samstarfi norrænu mannréttindastofnananna. Samningur um aðild MRSÍ að útgáfu ritsins var endurnýjaður á árinu. MRSÍ á fulltrúa í útgáfustjórn og ritstjórn en ekki hefur verið talið rétt að eyða fé í að mæta á fundi þar. Íslendingar hafa örðu hverju birt greinar í þesu riti og átti Hermann Salton grein í 2. hefti 2002: “Terrifying times, Icelandic solutions: Iceland's Policy against International Terrorism in the Aftermath of September 11th" Oslo: Scandinavian University Press, n.2, 2002, pp.58-66.




7.1 Sameinuðu þjóðirnar – skýrslur/skuggaskýrslur.
7.1.1 CEDAW: 3.-4. skýrsla Íslands, skuggaskýrsla
Í nóvember 2001 bárust tilmæli frá nefnd í New York, sem fylgist með framkvæmd alþjóðasamningsins um afnám mismununar gagnvart konum, CEDAW samningsins svonefnda, um að MRSÍ léti vinna “skuggaskýrslu” við hina opinberu skýrslu Íslands um framkvæmd samningsins, sem taka skyldi fyrir á fundi CEDAW nefndarinnar 17. janúar 2002. Jafnframt var MRSÍ boðið að senda tvær íslenskar konur - aðra með góða reynslu og þekkingu á jafnréttismálum, hina unga baráttukonu í þeim efnum - til New York til að hitta nefndina, fylgja skuggaskýrslunni eftir og fylgjast með yfirferðinni yfir íslensku skýrsluna og viðtölum við íslensku fulltrúana þegar þeir kæmu fyrir nefndina.
Eftir að hafa gengið úr skugga um að þetta yrði að kostnaðarlausu kannaði MH hvar helst væri að finna ungar, kraftmiklar baráttukonur fyrir réttindum kvenna. Var henni ítrekað bent á hóp kvenna, sem kallaði sig “Bríeturnar” og var ein þeirra, Hildur Fjóla Antonsdóttir, tilnefnd af þeirra hálfu til að vinna þetta verk ásamt MH. Þær unnu sleitulaust að skýrslugerðinni fram að áramótum, en þá skyldi skýrslunni skilað til CEDAW nefndarinnar. Daginn fyrir Þorláksmessu bárust boð um, að samtökin, sem ættu að greiða ferðir og uppihald NGO fulltrúanna, gætu því miður ekki greitt fyrir þá sem kæmu frá þróuðum ríkjum, aðeins frá þróunarríkjunum svonefndu. Þetta urðu mikil vonbrigði en MH og HFA ákváðu engu að síður að ljúka athugasemdunum og unnu áfram allt frá öðrum degi jóla til gamlársdags. Tókst að koma athugasemdunum til allra nefndarmanna CEDAW í tæka tíð um netið eða með myndsendingum . Eini karlmaðurinn í nefndinni, Göran Melander, stjórnarformaður Raoul Wallenberg stofnunarinnar í Lundi, lét í ljós ánægju með skýrsluna þegar MH hitti hann í Lundi í mars, sagði að hún hefði mælst vel fyrir og verið nefndarmönnum til verulegs gagns í viðtölum þeirra við fulltrúa íslenska ríkisins.

7.1.2 CRC. 2. skýrsla Íslands um réttindi barnsins.
MRSI og Barnaheill gerðu sem fyrr með sér samning um vinnslu “skuggaskýrslu” um 2. skýrslu Íslands um framkvæmd samningsins um réttindi barnsins. Kristín Ástgeirsdóttir vann skýrsluna í samvinnu við Kristínu Jónasdóttur, framkvæmdastjóra Barnaheilla. Var skýrslan send til Genfar í byrjun september, en hún verður tekin fyrir í október.

7.1.3 ICESCR - 3. skýrsla Íslands um framkvæmd samnings SÞ um efnahagsleg,félagsleg og menningarleg réttindi.
Haft var samband við skrifstofu MRSÍ af hálfu nefndar í New York, sem fylgist með framkvæmd alþjóðasamningsins efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi og þess farið á leit, að skrifstofan léti vinna “skuggaskýrslu” um hina opinbera skýrslu Íslands um framkvæmd samningsinsins en dómsmálaráðuneytið hafði þá þegar sent skýrsluna til skrifstofu MRSÍ. Ekki hefur verið ákveðið hvenær skýrsla Íslands verði tekin fyrir – væntanlega verður það ekki fyrr en í nóvember 2003 - en brýnt er að þetta verk verði unnið og leitað verði samráðs við aðildarfélögin um upplýsingar um viðfangsefni þeirra á sviði þeirra réttinda sem kveðið er á um í samningi þessum.

7.1.4. ICAT: 2. skýrsla Íslands.
Ennfremur er brýnt að vinna skuggaskýrslu við hina opinberu skýrslu Íslands um framkvæmd alþjóðasamnings gegn pyntingum.

7.2 Evrópuráðið.
Mannréttindaskrifstofa Íslands hefur um árabil séð um að senda Upplýsingaskrifstofa Evrópuráðsins um mannréttindamál skýrslu um dómframkvæmd og lagasetningu á Íslandi, er tengjast Mannréttindasáttmála Evrópu. Ber skrifstofunni að skila árlega úrdráttum úr dómum og lögum er tengjast MSE og verða þeir birtir í árbók upplýsingaskrifstofunnar. Gerður er sérstakur samningur þar um árlega. Samningur hafði verið gerður við Bjarneyju Friðriksdóttur um verkið en þegar hún hætti varð að endurnýja samninginn við nýjan framkvæmdastjóra. Evrópuráðið greiðir sem svarar ca. Kr. 100.000 fyrir þessa vinnu. Þar sem þetta er tímafrek vinna má segja að hún borgi sig ekki peningalega; hinsvegar er þetta nokkur sómi fyrir MRSÍ og mætti líklega nýta þessi tengsl enn meira í framtíðinni, sé til þess mannafli og rétt á haldið. MH skilaði skýrslum til ráðsins áður en hún fór til Kosovo.

7.3 AHRI - Samtök mannréttindastofnana.
MRSÍ tók á árinu 2002 þátt í tveim fundum AHRI, samtaka mannréttindastofnana, sem stofnuð voru af átta mannréttindastofnunum í Reykjavík hinn 21. september 2002, þ.e. norrænu stofnununum fimm, hollensku mannréttindaskrifstofunni SIM, mannréttindaskrifstofa háskólans í Essex og Ludwig Boltzman stofnuninni í Austurríki. Fleiri hafa síðan bæst í hópinn, m.a. Mannréttindaskrifstofan (The Human Rights Centre) í Belgrad í Serbíu og Mannréttindastofnun á Írlandi. Þar sem samtökin voru stofnuð á Íslandi var MRSÍ sýndur sá heiður að velja sem fyrsta formann þeirra framkvæmdastjóra skrifstofunnar, Bjarneyju Friðriksdóttur. Hollendingurinn Cees Flinterman var kjörinn varaformaður. Þegar BF hætti störfum hjá MRSÍ þótt einsýnt að hún léti af formennskunni en engan veginn augljóst að nýr framkvæmdastjóri tæki við henni, enda kom hann ókunnugur að samtökunum. Varð að ráði að varformaðurinn Cees Flinterman tæki við formennskunni first um sinn.
Báðir fundirnir voru haldnir hjá finnsku mannréttindastofnuninni í Abo Akademi í Turku í Finnlandi, sá fyrri í janúar en hinn síðari í maí sl. Fyrri fundinn sótti Ragnar Aðalsteinsson, formaður MRSÍ, en MH, framkvæmdastjóri hinn síðari. Báðir voru fundirnir tengdir námsstefnum “Norræna rannsóknarnetsins” (sjá næsta kafla) og árbókinni “Human Rights in Development” - en ákveðið var síðla ársins 2000, að í framtíðinni skyldi útgáfa hennar að miklu leyti tengd starfsemi AHRI. Í tengslum við maí fundinn, var haldin námstefna til undirbúnings árbókinni með efninu: “Accountability for Human Rights Violations Committed by Non – State Actors”.

7.4 Norræna rannsóknarnetið.
Samhliða fundi AHRI í janúar 2002 var haldinn formlegur stofnfundur Norræna rannsóknarnetsins sem svo hefur verið nefnt, en það er norræn rannsóknarstofnun, (The Graduate School of Human Rights Research) sem komið hefur verið á fót með bækistöð í Abo Akademi með styrk frá NorFa. Þar á að kortleggja rannsóknir sem verið er að vinna að á Norðurlöndum á sviði mannréttinda og af því tilefni var nokkrum doktorsefnum norrænum boðið að koma á fundinn í janúar og halda fyrirlestra á sérstakri námstefnu. Formaður MRSÍ, Ragnar Aðalsteinsson, sat stofnfundinn en Ágúst Þór Árnason flutti fyrirlestur á námstefnunni. Gert er ráð fyrir að hægt verði að stunda fjögurra ára doktorsnám hjá þessari stofnun. Hugmyndin er að námið verði þverfaglegt, ekki aðeins lögfræði, en skipulega uppbyggt og strangar kröfur gerðar um vísindaleg vinnubrögð. Sérstök áhersla verður lögð á norræn sjónarmið og norræn verkefni, en einnig alþjóðleg og þá sérstaklega verkefni sem tengja Norðurlönd umheiminum.

7.5 Framkvæmdastjórafundir samstarfsstofnana á Norðurlöndum.
MH sat á tímabilinu tvo fundi framkvæmdastjóra norrænu mannréttindastofnananna, í Kaupmannahöfn í nóvember 2001 og í Lundi í marz 2002. Á báðum fundunum var mikið rætt um stöðu dönsku mannréttindaskrifstofunnar, sem ný ríkisstjórn í Danmörku hafði vegið að og virtist vilja hana nánast feiga. Þegar kom að fundinum í Lundi lá fyrir málamiðlunartillaga – og breytt frumvarp í danska þinginu - sem gerði ráð fyrir áframhaldandi starfi skrifstofunnar en þó með nokkrum skipulagsbreytingum. Fjallað var um ýmis önnur sameiginleg hugðarefni, skipulagsmál og hvernig unnt væri að styrkja hina sameiginlegu rödd á alþjóðavettvangi, einkum hjá stofnunum Sameinuðu þjóðanna og Evrópukerfisins. Þá var rætt um 16. Norræna þingið sem fyrirhugað var á Íslandi í byrjun september, fjallað um staðarval, efnisval, hugmyndir um fyrirlesara og fleira. Allar norrænu stofnanirnar í þessu svokallaða “norræna stofnananeti” sem MRSÍ er hluti af, stunda umfangsmikla fræðslustarfsemi erlendis í samvinnu við utanríkisráðuneyti og þróunarstofnanir landa sinna. Hugsanlegt væri fyrir MRSÍ að koma að því starfi í framtíðinni en til þess þyrfti samvinnu við utanríkisráðuneytið og Þróunarsamvinnustofnun Íslands.

7.6. Fundur með Mary Robinson, UN High Commissioner of HR.
Á fund framkvæmdastjóranna í Kaupmannahöfn kom góður gestur, Mary Robinson, yfirmaður mannréttindamála hjá SÞ. Var fjallað um með hverjum hætti hinar norrænu stofnanir gætu styrkt starfsemi Mannréttindaskrifstofu Sameinuðu Þjóðanna í Genf. Lýst Mary Robinson sterkum áhuga á samstarfi við stofnanirnar en benti á að hún mundi hugsanlega hætta áður en langt um liði og væri rétt að taka málið aftur upp við þann sem við tæki embætti hennar.
Að loknum fundinum opnaði Mary Robinbsson sérstakan vef á Internetinu, sem danska skrifstofan hefur unnið í samráði við Genf. Er gert ráð fyrir að unnt verði að halda fundi á því neti - allt sem þarna var sagt kom fram á stórum tölvuskermi - og jafnframt að senda slíka fundi og fréttir um allan heim. Fjöldi gesta sat fundinn, m.a. erlendir sendimenn.
Á fundi framkvæmdastjóranna í Lundi var sérstaklega rætt um hver taka mundi við starfi Mary Robinson, sem sýnt var að yrði að hætta; hún var sögð reiðubúin til að halda áfram og taka til baka uppsögn sína, en Bandaríkjamenn væru henni andvígir vegna gagnrýni hennar á hernaðinn í Afghanistan.

7.7 Fundur með fulltrúum utanríkisráðuneyta Norðurlanda.
Á fundi norænu framkvæmdastjóranna í Lundi í mars 2002 var mikið rætt hvaða málum skyldi sérstaklega haldið að fulltrúum utanríkisráðuneyta Norðurlanda sem haldinn var í beinu framhaldi af honum. Enginn mætti á þessum fundi af hálfu Íslands. Rætt var um afstöðu ríkisstjórna landanna til hinna ýmsu mála er taka skyldi fyrir á fyrirhuguðum fundi Mannréttindaráðsins í Genf og mælst til þess að þær reyndu að samræma afstöðu sína þar sem unnt væri til að styrkja rödd Norðurlanda þar. Áhersla var lögð á nauðsyn þess að efla eftirlitsnefndirnar sem starfa á grundvelli alþjóðasamninganna um mannréttindi, þær væru alltof hlaðnar störfum, kæmu of sjaldan saman og hefðu ekki nægilegt starfslið til að geta sinnt starfinu sem þyrfti. Ennfremur var rætt um kæruleiðir við samninginn um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi.

7.8 Norræna vefsíðan: www. nordichumanrights.net
Í október 2001 var opnuð formlega norræn vefsíða með tengslum við vefsíður allra stofnananna. Ísland á aðild að þessari síðu og getur sett inn á hana hvaða efni sem hún kýs auk þess sem vefsíða MRSÍ er tengd við hana. MRSÍ hafði tekið að sér tiltekið verkefni við innsetningu efnis á norrænu síðuna sumarið 2001 um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi í samvinnu við Mannréttindastofnunina í Turku, en vegna aðstæðna MRSÍ, framkvæmdastjóraskiptanna og hlés á starfseminni sumarið 2001, sá finnska stofnunin um verkið ein. Klaus Slavinsky, deildarstjóri upplýsingamála hjá dönsku mannréttindastofnuninni kom til að kenna MH á norræna vefinn. Vegna anna vannst aldrei tími til að koma efni svo nokkru næmi inn á norrænu síðuna sem var mjög miður, því að MRSÍ hafði fengið greiddar kr. 25.000 danskar fyrir þetta verk og þarf að uppfylla skyldur sínar við síðuna.

7.9 16. Norræna mannréttindaþingið haldin á Íslandi 1.-4. september 2002.
Á fundi framkvæmdastjóranna í Kaupmannahöfn í nóvember 2001 var endanlega ákveðið, að 16. norræna mannréttindaþingið skyldi haldið á Íslandi. Óskað var eftir því að hún yrði haldin utan Reykjavíkur, en ekki í meira en 2 klukkustunda akstursfjarlægð frá Keflavíkurflugvelli. Gert var ráð fyrir að þátttakendur yrðu um eða jafnvel yfir hundrað, en það fór á annan veg (sjá síðar).
Undirbúningur hófst þegar í stað með athugun á stöðum og kostnaði við gistingu og þess háttar. Selfoss kom mjög fljótt inn í myndina þar sem Hótel Selfoss bauð afar hagstæða gistisamninga í nýrri álmu sem væri verið að reisa og yrði tilbúin til notkunar í júní 2002. MH óskaði eftir samþykki stjórnar við því að leita aðstoðar ferðamálaþjónustu Ingu Sólness við þetta undirbúning ráðstefnunnar, hún hafði hin bestu meðmæli og gat hjálpað til við að fá góða samninga um fargjöld og fleira. Vonlaust var fyrir frkv.stj. að sinna þessu einn og án aðstoðar og þar sem engum aðstoðarmanni væri til að dreifa þótti sýnt að það mundi koma betur út fjárhagslega að kaupa aðstoð fagfólks fremur en að ráða reynslulausan ritara til aðstoðar í stuttan tíma. Var það samþykkt.
Áður en MH fór til Kosovo hafði dagskrá verið ákveðin og send út ásamt skráningarformi og flestir fyrirlesaranna verið fengnir; þó vantaði fáeina ennþá. Ráðuneyti dóms og utanríkismála höfðu verið beðin um auka fjárveitingu, sem þau treystu sér ekki til en gáfu hinsvegar fyrirheit um að greiða fyrir tvo stóra risnupósta, móttöku í Bláa lóninu og humarveislu á Stokkseyri. Haft hafði verið samband við skrifstofu forseta Íslands og þess farið á leit að hann ávarpaði ráðstefnuna. Kom í hlut Kristínar Ástgeirsdóttur að halda þessu verki áfram og leiða ráðstefnuna til lykta.
Dagana 2-4. september var svo 16. norræna mannréttindaþingið haldið á Selfossi. Þátttakendur voru alls 45, þar af 25 sem komu erlendis frá. Sunnudaginn 1. september var erlendum gestum boðið í Bláa lónið. Þar var snæddur léttur kvöldverður í boði dómsmálaráðuneytisins. Mánudaginn 2. sept. hófst ráðstefnan með því að Ragnar Aðalsteinsson setti þingið. Síðan flutti hr. Ólafur Ragnar Grímsson forseti Íslands ávarp og vakti það verulega athygli. Síðan voru flutt erindi til kynningar á umræðuefnum þingsins. Síðdegis var gestum boðið í Kaldaðarnes í einstaklega fögru veðri. Næsta dag hófust störf í hópum, en síðdegis var farið í ferð um Þingvöll og til Geysis í vægast sagt hörmulegu veðri. Um kvöldið vær snæddur kvöldverður “Við sjávarsíðuna” á Stokkseyri í boði utanríkisráðuneytisins og var gerður góður rómur að. Á miðvikudeginum luku hópar störfum, kynntu niðurstöður sínar og ræddu þær. Í lokin ríkti almenn ánægja með skipulag og störf þingsins.