Rauði krossinn beitir sér fyrir vernd fórnarlamba kynbundins ofbeldis

MANSAL er ört vaxandi vandamál um allan heim. Landsfélög Rauða krossins og Rauða hálfmánans samþykktu á aðalfundi sínum sem haldinn var í Genf nú í lok nóvember að vinna í sameiningu gegn slíkri starfsemi í heimalöndum sínum, og að koma á fót verkefnum til stuðnings fórnarlamba mansals.

Í flestum tilfellum koma fórnarlömbin frá fátækum löndum. Í upphafi er þeim lofað gulli og grænum skógum erlendis eða við komuna til fyrirheitna landsins en lenda þess í stað í þrældómi og ánauð.

Ein tegund misnotkunar sem tengist mansali er „domestic slavery“ sem þýða má sem þrælahald inni á heimilum. Samkvæmt skýrslu Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna frá 2007 er mikil hætta á að konur lendi í þrælahaldi inni á heimilum ef til sambanda er stofnað af hagkvæmnisástæðum. Slík hjónabönd eru oft á milli karla frá Vesturlöndum og kvenna frá þróunarlöndum. Í flestum tilfellum ganga konurnar í hjónabandið til að flýja fátækt og erfiðar aðstæður heima fyrir og til að sjá fjölskyldu sinni farborða í heimalandinu.

Í skýrslu Mannréttindaráðs SÞ er bent á að staða þessara kvenna í hjónabandinu geti verið mjög veik og því auðvelt fyrir karlinn að misnota og kúga konuna. Fjarri heimalandi sínu geta konurnar upplifað svo mikið óöryggi og bjargarleysi að þær þora ekki að yfirgefa slæmt hjónaband. Margar þeirra lifa einöngruðu lífi inni á heimilinu og fá því ekki stuðning annars staðar frá. Ef konan slítur sambandinu við manninn á hún bæði á hættu að missa dvalarleyfi í landinu og framfærslu.

Ef börn eru í spilinu getur maðurinn hótað því að konan muni aldrei sjá börnin aftur ef hún slíti hjónabandinu og að henni verði vísað úr landi. Konur í þessari stöðu eru því ekki einungis hræddar við ofbeldi mannsins heldur standa þær einar og óstuddar, eiga á hættu að missa börnin, tapa fjárhagslegu öryggi og vera vísað úr landi þar sem dvalarleyfi þeirra er byggt á grundvelli hjónabandsins.

Hér á landi eru engar áreiðanlegar tölur eða aðrar upplýsingar til um mansal. Samkvæmt upplýsingum Rauði krossins frá Kvennaathvarfinu leituðu 99 konur í þangað árið 2006 vegna misnotkunar (líkamlegrar, andlegrar og kynferðislegrar). Af þeim voru 37 af erlendum uppruna, 11 höfðu verið illa misnotaðar af íslenskum maka sínum og lifað við félagslega einangrun. Allar höfðu þær gifst eldri mönnum og flúið annaðhvort fátækt eða erfitt ástand í heimalandi sínu. Draga má þá ályktun af þessum upplýsingum að fórnarlömb þrælahalds inni á heimilum fyrirfinnist á Íslandi líkt og í öðrum löndum.

Vegna skorts á upplýsingum um mansal á Íslandi er erfitt að meta umfang vandans og gera nauðsynlegar og viðeigandi ráðstafanir til að vernda fórnarlömbin. Rauði kross Íslands telur brýnt að slíkar upplýsingar liggi fyrir og lagði því fram áheit á alþjóðaráðstefnu Rauða kross hreyfingarinnar fyrir viku að gera rannsókn á stöðu innflytjenda á Íslandi með sérstakri áherslu á fórnarlömb mansals, kynlífsþrælkunar og þrælahalds inni á heimilum.

Niðurstöður rannsóknarinnar mun Rauði krossinn nota til að veita slíkum fórnarlömbum stuðning hérlendis. Þá mun Rauði krossinn beita sér fyrir því að fá viðeigandi yfirvöld til samstarfs til að aðstoða innflytjendur sem eru fórnarlömb kynbundins ofbeldis.