Áskorun til stjórnvalda um aðgerðir gegn mansali
Guðrún D. Guðmundsdóttir skrifar í tilefni af alþjóðlegum mannréttindadegi sem er í dag
Guðrún D. Guðmundsdóttir skrifar í tilefni af alþjóðlegum mannréttindadegi sem er í dag: "Tæplega sautján hundruð Íslendingar skora á stjórnvöld að grípa til aðgerða gegn mansali"
Í DAG, á alþjóðlegum mannréttindadegi, lýkur 16 daga átaki gegn kynbundnu ofbeldi. Þennan dag, fyrir tæpum sextíu árum, var Mannréttindayfirlýsingin samþykkt en hún lagði grunninn að hinu alþjóðlega mannréttindakerfi nútímans sem byggist á að öll séum við borin ,,frjáls og jöfn öðrum að virðingu og réttindum“. Mannréttindayfirlýsingin var þó ekki fyrsta mannréttindagerðin því fyrsti fjölþjóðlegi mannréttindasamningurinn, alþjóðasamningur um þrælahald, var samþykktur árið 1926 en með honum var lagt bann við þrælkun og þrælahaldi í hvaða mynd sem það birtist. Þó bann við þrælkun sé þannig meðal elstu viðurkenndu mannréttinda þýðir það þó ekki að þrælahaldi hafi verið útrýmt. Árið 2005 áætlaði Alþjóðavinnumálastofnunin (ILO) að 12,3 milljónir manna væru ánauðugar og þar af væru 2,4 milljónir fórnarlömb mansals.
Þess eru dæmi að Ísland hafi bæði verið notað sem viðkomustaður og áfangastaður þolenda mansals og því er 16 daga átak gegn kynbundu ofbeldi 2007 tileinkað baráttunni gegn mansali eða nútíma þrælahaldi eins og það hefur stundum verið nefnt, með áherslu á baráttu gegn kynlífsþrælkun.
Ástæður mansals eru margar og misjafnar eftir löndum. Leitin að betra lífi getur oft leitt þá sem minna mega sín í hendur illmenna sem notfæra sér bága stöðu fólks. Í flestum samfélögum er staða stúlkna lakari en drengja og því á kynbundið misrétti sinn þátt í því að konur og stúlkur eru berskjaldaðri fyrir mansali. Mansal er einnig sérlega ábatasöm glæpastarfsemi en Alþjóðavinnumálastofnunin áætlar að arður af mansali sé meira en 32 milljarðar bandaríkja á ári hverju. Arðurinn sem tengist mansali í kynlífsiðnaði felst ekki síst í því að konur má selja aftur og aftur og starfsemin hefur enn tiltölulega litla áhættu í för með sér þar sem aðeins brotabrot þeirra sem standa að þessari misnotkun hafa verið dregið til ábyrgðar.
Ísland er eitt Norðurlanda um að hafa ekki gripið til heildstæðra aðgerða gegn mansali. Á síðustu dögum hefur farið fram mikil umræða um mansal og kynlífsþrælkun og ljóst er að almenningur á Íslandi vill að stjórnvöld leggi sitt af mörkum til að berjast gegn þessari hræðilegu starfsemi. Í dag munu aðstandendur 16 daga átaks afhenda stjórnvöldum áskorun um aðgerðir gegn mansali frá tæplega eitt þúsund og sjö hundruð Íslendingum, þar sem krafist er heildstæðrar aðgerðaáætlunar er hafi mannréttindi og vernd til handa fórnarlömbum að leiðarljósi.
Með áskoruninni fylgja tillögur frá aðstandendum 16 daga átaks um efni aðgerðaáætlunar sem byggist á mannréttindanálgun og taki sérstaklega til þarfa þolenda mansals í kynlífsiðnaði. Tillögurnar kveða meðal annars á um fræðslu fagaðila og forvarnir, aðstoð og vernd fyrir þolendur; saksókn mansala, og vitnavernd, vitundarvakningu um tengsl vændis, kynlífsiðnar og mansals og hvatt er til aukinna rannsókna á umfangi kynlífsiðnaðar á Íslandi.
Er það von okkar að stjórnvöld taki þessar tillögur til athugunar og samþykki hið fyrsta aðgerðaáætlun til að koma í veg fyrir að þeir sem standa að mansali nái fótfestu hér á landi og tryggja að engar konur á Íslandi búi við kynlífsþrælkun, kúgun og ofbeldi.
Höfundur er framkvæmdastjóri Mannréttindaskrifstofu Íslands.


16 daga átak gegn kynbundnu ofbeldi
Evrópuvika gegn kynþáttamisrétti
Herferð gegn fordómum
Vefleikurinn Flótti: Í sporum flóttamanns
The Human Rights Education Project