Mansal á Íslandi?

Dagrún Þórðardóttir, Rannveig Thoroddsen og Guðrún Hansdóttir skrifa í tilefni af 16 daga átaki gegn kynbundnu ofbeldi: "...í dag er talið að fórnarlömb mansals séu árlega yfir 2 milljónum."

MANSAL á Íslandi? Nei, það getur ekki verið, slíkt gerist bara í öðrum löndum. Þetta eru dæmigerð viðbrögð okkar flestra ef mansal hér á landi ber á góma. Mansal fer ört vaxandi og í dag er talið að fórnarlömb mansals séu árlega yfir 2 milljónum. Því miður er Ísland engin undantekning og vísbendingar eru um að mansal sé stundað hérlendis. Hvað er til ráða til að sporna gegn mansali og koma í veg fyrir að slík glæpastarfsemi þrífist hér á landi sem og annars staðar? Hvernig getum við hjálpað fórnarlömbum mansals?

Í Palermo-sáttmála Sameinuðu þjóðanna er litið á að um mansal, verslun með fólk, sé að ræða jafnvel þótt fyrir liggi samþykki fórnarlambs, ef gerandi beitir ógnum, ofbeldi, svikum og blekkingum og hagnýtir fórnarlömb í eigin þágu. Mansal þrífst í skjóli vændis og eiturlyfja. Mikilvægt er því að ráðast gegn rótum vandans.
Stjórnvöld á Íslandi hafa ekki enn sem komið er viðurkennt vandann. Ekkert fjármagn hefur verið eyrnamerkt málefninu og enginn sérhæfður stuðningur er veittur til fórnarlamba mansals. Þrátt fyrir það skuldbinda Evrópuráðssamningar Ísland til að hafa virka aðgerðaráætlun gegn mansali. Ísland þarf að hafa fullgild úrræði fyrir fórnarlömb mansals.

Samkvæmt Evrópuráðssamningnum, sem Íslendingar undirrituðu 2005, en hafa ekki fullgilt, er gert ráð fyrir lágmarks 30 daga svokölluðum umþóttunartíma fyrir fórnarlömb mansals – áður en þeim er vísað úr landi ef um erlenda ríkisborgara er að ræða. Sá tími á að vera skilyrðislaus og fórnarlömb eiga að fá stuðning og hjálp á þessum tíma. Hér á landi hafa fórnarlömb verið send úr landi án þess að hafa fengið nauðsynlegan stuðning og hjálp. Ísland hefur því ekki enn uppfyllt skilyrðin sem sett eru með Evrópuráðssamningnum. Enginn ákveðinn umþóttunartími hefur verið skilgreindur hér á landi. Í Noregi hafa stjórnvöld ákveðið 6 mánaða umþóttunartíma með rétti til að stunda vinnu og á Ítalíu er umþóttunartíminn 1 ár. Við ættum að taka okkur þetta til fyrirmyndar.

Í yfirstandandi endurskoðun á refsilöggjöf hér á landi þarf að athuga hvaða möguleikar eru til að fá þá, sem stunda mansal, dæmda til refsingar, harðrar refsingar. Lítil von er til að þeir hætti þessari glæpsamlegu iðju ef lítil eða engin refsing liggur við.

Til þess að sporna gegn mansali verðum við að berjast gegn hverskonar klámvæðingu sem einum helsta vettvangi þessarar glæpastarfsemi. Opinská umræða auðveldar almenningi að vera á varðbergi gegn þessari starfsemi og auðveldar fórnarlömbum mansals að nálgast upplýsingar um lagaleg réttindi sín. Einnig þarf að veita fórnarlömbum félagslegan stuðning, fjárhagsaðstoð og upplýsingavernd. Þau þurfa að fá góðan umþóttunartíma og möguleika á að afla sér menntunar eða stunda vinnu, á umþóttunartíma, og öruggan heimflutning að honum loknum. Með því að opna umræðuna og bæta stöðu fórnarlamba stuðlum við að betra Íslandi þar sem mannréttindi eru virt og um leið höfum við áhrif á alþjóðasamfélagið.

Dagrún Þórðardóttir og Rannveig Thoroddsen eru verkefnastjórar hjá Soroptimistasambandi Íslands, Guðrún Hansdóttir er svæðisstjóri Zonta á Íslandi.

Senda grein