Okkur ber að vernda þolendur mansals

Engar nákvæmar upplýsingar liggja fyrir um fjölda þeirra sem eru fastir í hinu alþjóðlega mansalsglæpaneti. Sú leynd sem hvílir á þessari umfangsmiklu glæpastarfsemi gerir það að verkum að mjög erfitt er að finna og aðstoða þolendur. Alþjóða vinnumálastofnunin áætlar að tæpar þrettán milljónir um heim allan séu í mansalsánauð.

Í þeim tilfellum þegar yfirvöld komast á snoðir um mansal er þolendum sjaldnast veitt nauðsynleg vernd heldur er fólkið meðhöndlað sem glæpamenn eða ólöglegir innflytjendur. Algengt er að aðstoð sé einungis veitt ef fólkið samþykkir að vinna með yfirvöldum við að hafa hendur í hári þeirra sem bera ábyrgð á mansalinu. Slík samvinna við yfirvöld getur leitt til aukinnar hættu bæði fyrir þá sem sætt hafa mansali svo og fjölskyldur þeirra. Sjaldgæft er að þolendum mansals séu boðnar bætur eða endurhæfing. Fólk sem ekki hefur löglegt dvalarleyfi í því landi sem það hefur verið flutt til er í mörgum tilfellum sent aftur til heimalands síns án þess að tillit sé tekið til þeirra aðstæðna sem bíða þess heima og hættunnar á að fólkið sé aftur selt mansali eða sæti annars konar ofbeldi.

Nauðsyn á fullgildinu

Samningur Evrópuráðsins um aðgerðir gegn mansali var samþykktur árið 2005, aðildarríki skuldbinda sig til þess að takast sameiginlega á við vandamálið með réttindi og vernd þolenda að leiðarljósi. Markmið samningsins er að koma í veg fyrir og berjast gegn mansali, verja mannréttindi þolenda mansals, veita þolendum og vitnum aðstoð og tryggja að mál séu rannsökuð og ákært í þeim. Í samningnum er lögð áhersla á alþjóðlega samvinnu í aðgerðum gegn mansali. Samningurinn gerir ráð fyrir að aðildarríki grípi til ráðstafana og veiti þolendum aðstoð.

Nú hafa 10 Evrópuríki fullgilt samninginn og öðlast hann því gildi í febrúar á næsta ári. Íslandsdeild Amnesty International hefur ítrekað hvatt íslensk yfirvöld til að fullgilda samninginn og vonir standa nú til að hann verði fullgildur á yfirstandandi þingi.

Árið 1990 gerðu Sameinuðu þjóðirnar mikilvægan samning sem lýtur að réttindum farandverkafólks, en einungis örfá ríki hafa gerst aðilar að honum fram til þessa og er Ísland ekki þeirra á meðal. Staðreyndin er sú að fólk sem starfar sem farandverkafólk lendir oft í aðstæðum sem líkja má við mansal og nauðungarvinnu og er því brýnt að Ísland gerist aðili að þeim samningi og lagi íslenska löggjöf að ákvæðum hans.

Sameiginleg ábyrgð

Við berum öll ábyrgð á mannréttindum, bæði yfirvöld og allur almenningur. Vettvangur einstaklinga til þátttöku í baráttunni er meðal annars Amnesty International, sem vinnur að aukinni mannréttindavernd til handa öllum og tekur ásamt fjölmörgum öðrum samtökum þátt í 16 daga átaki gegn ofbeldi á konum sem nú stendur yfir. Átaki sem í ár beinir sjónum að mansali og aðgerðum gegn því. Beitum okkur gegn mansali og auðveldum þeim sem eru í mansalsánauð að leita til yfirvalda um hjálp.