16 daga átak gegn kynbundnu ofbeldi
Alþjóðlegt 16 daga átak gegn kynbundnu ofbeldi
ÁTAK 2009
Leggðu þitt af mörkum – Farðu fram á aðgerðir:
Saman getum við bundið enda á ofbeldi gegn konum!
Á morgun, á alþjóðlegum baráttudegi gegn ofbeldi gegn konum, verður alþjóðlegu 16 daga átaki gegn kynbundu ofbeldi ýtt úr vör í 19 sinn. Átakinu verður formlega ýtt úr vör með Ljósagöngu til að vekja athygli á ofbeldi gegn konum og hvetja til aðgerða. Lagt verður af stað frá Þjóðmenningarhúsi kl. 19:00 og gengið niður að Sólfarinu þar sem Friðarsúlan verður tendruð kl. 19:45. Í fararbroddi verða kyndilberar sem láta sig málefnið varða, m.a. Jóhanna Sigurðardóttir, forsætisráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, fjármálaráðherra, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, Stefán Eiríksson, lögreglustjóri höfuðborgarsvæðisins, Guðrún Jónsdóttir, talskona Stígamóta Halldóra Geirharðsdóttir, leikkona, Jón Páll Eyjólfsson, leikskáld, Margrét Tómasdóttir, skátahöfðingi Íslands, Ragnhildur Gísladóttir, tónskáld og Þórdís Elva Þorvaldsdóttir Bachmann, höfundur bókarinnar Ofbeldi á Íslandi á mannamáli.
16 daga átak hefur í frá 1991 unnið að því að draga kynbundið ofbeldi fram í dagsljósið sem mannréttindabrot. Hópar og samtök um allan heim nýta átakið til að krefjast aðstoðar og stuðnings til handa fórnarlömbum ofbeldis, til að styrkja forvarnastarf og þrýsta á um breytingar á löggjöf til að bæta réttarstöðu þolenda. Þá hefur átakið verið nýtt til að stuðla að því alþjóðlegum mannréttindareglum sé beitt til að vinna gegn kynbundu ofbeldi sem mannréttindabroti, heilbrigðisvandamáli og ógn við mannfrelsi og frið um allan heim.
Enda þótt staða íslenskra kvenna sé sterk á mörgum sviðum þá er kynbundið ofbeldi alvarlegt vandamál hér á landi. Árið 2008 leituðu 547 einstaklingar til Stígamóta en frá upphafi samtakanna til ársloka 2008 hafa alls 5,279 manns leitað þar aðstoðar. 22 % íslenskra kvenna hafa einhvern tíma á ævinni hafa verið beittar ofbeldi af maka eða fyrrverandi maka en 530 konur hafa leitað til Kvennaathvarfs á árinu 2009 - komur til samtakanna eru frá upphafi um 5800.
Í 16 daga mun á fimmta tug stofnana og samtaka sem láta sig málefnið varða standa fyrir margvíslegum viðburðum í því augnamiði að vekja athygli á orsökum og afleiðingum kynbundins ofbeldis og krefjast aðgerða.
MANNRÉTTINDI KVENNA ERU EKKI MUNAÐUR!
Árið 2008 verður 16 daga átaki gegn kynbundu ofbeldi ýtt úr vör í 18 sinn. 16 daga átak hefur í frá 1991 unnið að því að draga kynbundið ofbeldi fram í dagsljósið sem mannréttindabrot. Hópar og samtök um allan heim hafa nýtt átakið til að krefjast aðstoðar og stuðnings til handa fórnarlömbum ofbeldis, til að styrkja forvarnastarf og þrýsta á um breytingar á löggjöf til að bæta réttarstöðu þolenda. Þá hefur átakið verið nýtt til að stuðla að því alþjóðlegum mannréttindareglum sé beitt til að vinna gegn kynbundu ofbeldi sem mannréttindabroti, heilbrigðisvandamáli og ógn við mannfrelsi og frið um allan heim.
60 ára afmæli Mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna er sögulegur viðburður en hún er undirstaða allra alþjóðlegra mannréttindasamninga sem milljónir manna byggja rétt sinn á. Meginreglurnar, sem settar eru fram í yfirlýsingunni, eru grundvöllur starfs mannréttindafrömuða um allan heim og veita gefa starfi þeirra jafnframt viðurkenningu og lögmæti. Alþjóðleg mannréttindavernd og réttindi kvenna eiga undir högg að sækja og því er 16 daga átak árið 2008 tileinkað mannréttindayfirlýsingunni og aðgerðum til að tryggja konum þau réttindi sem hún kveður á um.
Mannréttindi geta ekki talist algild á meðan mannréttindi kvenna eru brotin. Hið alþjóðlega átak sem hafið er í tilefni af 60 ára afmæli Mannréttindayfirlýsingarinnar er kjörinn vettvangur til að berjast fyrir bættum rétti kvenna, til að berjast gegn kynjamisrétti og skapa heim sem er laus við ofbeldi, mismunun og óréttlæti. Virk réttindi kvenna eru grunnþáttur í sanngjörnum, sjálfbærum heimi þar friður ríkir og mannréttindi allra eru virt.
Undanfarin 60 ár hafa konur barist ötullega gegn kynjamisrétti á öllum sviðum með góðum árangri. Feminískri nálgun á mannréttindi er beitt víða um heim og er í stöðugri þróun. Réttindabarátta kvenna hefur haft gagngerar breytingar í för með sér á sviði menntunar, heilsu, löggjafar, stjórnmála og á túlkun mannréttindahugtaksins almennt. Alþjóðagerðir, þar sem réttindi kvenna eru áréttuð, eru m.a. alþjóðasamningur Sameinuðu þjóðanna um afnám allrar mismununar gagnvart konum (CEDAW) og ályktanir og yfirlýsingar stofnana og þinga Sameinuðu þjóðanna, s.s. Vínaryfirlýsingin, Kaíró-áætlunin, Peking-áætlunin, Þúsaldarmarkmiðin og Heimsþingið. Konur hafa kallað eftir pólitískum vilja með góðum árangri og áréttað við stjórnvöld nauðsyn þess að gera gagngerar breytingar - því miður er þó framkvæmdinni og úrræðum til að uppfylla þessi loforð enn ábótavant.
16 daga átak 2008 er tileinkað Mannréttindayfirlýsingunni og aðgerðum til að tryggja konum þau réttindi sem hún kveður á um. Sérstök áhersla er lögð á að:
· Að styðja konur sem berjast fyrir mannréttindum.
· Að binda enda á ofbeldi gegn konum.
· Að stuðla að auknu jafnrétti kynjanna innan stofnana Sameinuðu þjóðanna.
· Að auka fjárframlög til fyrir baráttunnar gegn kynjamisrétti.
Á liðnum áratug hefur vitneskja um kynbundið ofbeldi vaxið stórum skrefum fyrir tilstilli samtaka, stofnana og einstaklinga sem hafa um allan heim unnið sleitulaust að því að uppræta ofbeldi gegn konum. Þó mörgu hafi verið áorkað þá eru enn langt í land. Í tengslum við hátíðahöld vegna 60 ára afmælis Mannréttindayfirlýsingarinnar beinir 16 daga átak árið 2008 sjónum að alþjóðlegum mannréttindum kvenna og heiðra kvenréttindabaráttu í gegnum tíðina. Þátttakendur eru hvattir til að beina aðgerðum að þeim margvíslegu mannréttindabrotum sem konur glíma við um allan heim og stuðla að því að forystuhlutverk kvenna í mannréttindabaráttu sé metið að verðleikum.
Á Íslandi verður sjónum sérstaklega beint að því að standa vörð um mannhelgi og mannréttindi kvenna í efnahagskreppunni. Yfirskrift átaksins árið 2008 er Mannréttindi kvenna eru ekki munaður!, til að leggja áherslu á að opinberar aðgerðir til að vernda mannréttindi kvenna eru ekki munaður sem kasta má fyrir róða þegar skórinn kreppir. Margt hefur áunnist undanfarin ár í baráttu gegn kynbundnu ofbeldi; íslensk stjórnvöld hafa gert ítarlega aðgerðaáætlun gegn ofbeldi á heimilum og kynferðisofbeldi og aðgerðaáætlun gegn mansali er í smíðum. Brýnt er að fyrirhugaður niðurskurður hins opinbera bitni ekki á framkvæmd þessara áætlana því vitað er að efnahagsþrengingar geta leitt til aukins kynbundins ofbeldis og bitna oft harðar á konum. Nú þegar leita fleiri konur til Kvennaathvarfsins en vant er og flestir einstæðir foreldrar sem lifa við fátæktarmörk á Íslandi eru konur. Hafa ber hugfast að það var í kjölfar kreppunnar í Finnlandi á níunda áratugnum sem kynlífsiðnaður náði fyrst fótfestu í landinu.
Í 16 daga mun á fjórða tug aðila og samtaka um sem lætur sig málefnið varða standa fyrir margvíslegum viðburðum í því augnamiði að vekja athygli almennings á orsökum og afleiðingum kynbundins ofbeldis, með sérstakri áherslu á mannréttindi kvenna í efnahagsþrengingum. Á Íslandi koma eftirfarandi aðilar að átakinu:
Aflið - Alnæmisbörn - Alnæmissamtökin á Íslandi - Alþjóðahús - Amnesty International á Íslandi - Barnaheill - Blátt áfram - Bríet – félag ungra femínista - Femínistafélag Íslands - Félagsmálaráðuneyti - Forma - Háskólinn á Akureyri - Jafningjafræðsla Hins hússins - Jafnréttisstofa - Kvenfélagasamband Íslands - Kvennahreyfing Öryrkjabandalags Íslands - Kvennaráðgjöfin - Kvennasögusafnið - Kvenréttindafélag Íslands - Leikfélag Akureyrar - Lögreglan í Reykjavík - Mannréttindaskrifstofa Íslands - Neyðarmóttaka vegna nauðgunar - Prestur innflytjenda - Rannsóknastofa í kvenna- og kynjafræðum - Rauði Kross Íslands - Samtök kvenna af erlendum uppruna á Íslandi - Samtök um kvennaathvarf - Soroptimistasamband Íslands - Stéttarfélag íslenskra félagsráðgjafa - Stígamót - UNICEF á Íslandi - UNIFEM á Íslandi - V-dagssamtökin - Zonta á Íslandi - Þjóðkirkjan
Nánari upplýsingar um átakið er að finna á heimasíðu átaksins: http://www.cwgl.rutgers.edu/16days/home.html og hjá Center for Women's Global Leadership en þar er einnig hægt að fá Aðgerðapakka (Action Kit).
Ýmsir athyglisverðir tenglar:
KREFJUMST RÉTTINDA Í RAUN - STÖÐVUM OFBELDI GEGN KONUM
TILLÖGUR 16 DAGA ÁTAKS VEGNA AÐGERÐAÁÆTLUNAR GEGN MANSALI
Árið 2007, verður 16 daga átaki gegn kynbundu ofbeldi ýtt úr vör í 17 sinn.
16 daga átak hefur frá 1991 unnið að því að draga kynbundið ofbeldi fram í dagsljósið sem mannréttindabrot. Hópar og samtök um allan heim hafa nýtt átakið til að krefjast aðstoðar og stuðnings til handa fórnarlömbum ofbeldis, til að styrkja forvarnastarf og þrýsta á um breytingar á löggjöf til að bæta réttarstöðu þolenda. Þá hefur átakið verið nýtt til að stuðla að því alþjóðlegum mannréttindareglum sé beitt til að vinna gegn kynbundu ofbeldi sem mannréttindabroti, heilbrigðisvandamáli og ógn við mannfrelsi og frið um allan heim. Á liðnum áratug hefur vitneskja um kynbundið ofbeldi vaxið stórum skrefum fyrir tilstilli samtaka, stofnana og einstaklinga sem hafa um allan heim unnið sleitulaust að því að uppræta ofbeldi gegn konum. Þó mörgu hafi verið áorkað er enn langt í land. Átaki þessa árs er ætlað að stuðla að aðgerðum sem grafa undan félagslegum viðhorfum og stefnu stjórnvalda sem stuðlar að því að kynbundið ofbeldi viðgengst enn. Hindranir sem standa í vegi fyrir því að kynbundnu ofbeldi sé útrýmt eru marvíslegar. Annars vegar er um kröfur sem gerðar eru um úrbætur á stefnu og framkvæmd stjórnvalda að ræða og hins vegar er margt sem við getum gert betur í okkar eigin starfi.
Meðal þess sem aðgerðir 2007 ættu að beinast að má nefna það að:
-
Að krefjast og tryggja fullnægjandi fjármagn til vinnu gegn kynbundu ofbeldi.
-
Að krefjast aukinnar ábyrgðar og einurðar hjá stjórnvöldum til að koma í veg fyrir og gera kynbundið ofbeldi refsivert, ekki aðeins í orði heldur einnig á borði.
-
Að stuðla að vitund um orsakir og afleiðingar kynbundis ofbeldis, m.a. að hvetja til aðgerða af hendi karlmanna og drengja til að binda endi á það.
-
Að meta árangur aðgerða sem miða að því að draga úr kynbundu ofbeldi.
-
Að styrkja borgaralegt samfélag og vernda aðgerðasinna sem vinna gegn kynbundu ofbeldi.
Þá er ætlunin að beina áfram sjónum að þeim fjölmörgu samfélagsmeinum sem stuðla að ofbeldi gegn konum s.s. fátækt, alnæmi/eyðni, stríðsrekstri, alþjóðavæðingu og öðru sem vegur að mannréttindum ásamt því að leggja áherslu á að mannréttindafrömuður sem vinna gegn ofbeldi gegn konum fái að starfa óáreittir. Átakinu er einnig ætlað að halda á lofti tilmælum sem birt eru í skýrslu aðalritara Sameinuðu þjóðanna um kynbundið ofbeldi frá 2006; 16 daga átakið er kjörinn vettvangur til að vekja athygli á efni skýrslunnar og til að þrýsta á stjórnvöld og Sameinuðu þjóðirnar um að setja sér háleitari markmið og skuldbinda sig formlega sig til að uppræta ofbeldi gegn konum.
Nánari upplýsingar um átakið er að finna á heimasíðu átaksins: http://www.cwgl.rutgers.edu/16days/home.html og hjá Center for Women's Global Leadership en þar er einnig hægt að fá Aðgerðapakka (Action Kit).
Í 16 daga mun fjöldi aðila og samtaka um sem lætur sig málefnið varða standa fyrir margvíslegum viðburðum í því augnamiði að vekja athygli almennings á orsökum og afleiðingum kynbundins ofbeldis, með sérstakri áherslu á mansal. Á Íslandi koma eftirfarandi aðilar að átakinu:
Aflið - Alnæmisbörn - Alnæmissamtökin á Íslandi - Alþjóðahús - Amnesty International á Íslandi - Barnaheill - Blátt áfram - Bríet – félag ungra femínista - Femínistafélag Íslands - Félagsmálaráðuneyti - Forma - Jafningjafræðsla Hins hússins - Jafnréttisstofa - Kvenfélagasamband Íslands - Kvennahreyfing Öryrkjabandalags Íslands - Kvennaráðgjöfin - Kvennasögusafnið - Kvenréttindafélag Íslands - Leikfélag Akureyrar - Mannréttindaskrifstofa Íslands - Neyðarmóttaka vegna nauðgunar - Prestur innflytjenda - Rannsóknastofa í kvenna- og kynjafræðum - Rauði Kross Íslands - Samtök kvenna af erlendum uppruna á Íslandi - Samtök um kvennaathvarf - Soroptimistasamband Íslands - Stéttarfélag íslenskra félagsráðgjafa - Stígamót - UNICEF á Íslandi - Vinnueftirlitið - UNIFEM á Íslandi - V-dagssamtökin - Zonta á Íslandi - Þjóðkirkjan
16 DAGAR Í 16 ÁR: EFLUM MANNRÉTTINDI - STÖÐVUM OFBELDI GEGN KONUM
Yfirskrift átaksins 2006
Árið 2006 var 16 daga átaki gegn kynbundu ofbeldi ýtt úr vör í 16 sinn. 16 daga átakið hefur í 16 ár unnið að því að draga kynbundið ofbeldi fram í dagsljósið sem mannréttindabrot. Hópar og samtök um allan heim hafa nýtt átakið til að krefjast aðstoðar og stuðnings til handa fórnarlömbum ofbeldis, til að styrkja forvarnastarf og þrýsta á um breytingar á löggjöf til að bæta réttarstöðu þolenda. Þá hefur átakið verið nýtt til að stuðla að því alþjóðlegum mannréttindareglum sé beitt til að vinna gegn kynbundu ofbeldi sem mannréttindabroti, heilbrigðisvandamáli og ógn við mannfrelsi og frið um allan heim.
Átakið 2006 var tileinkað mannréttinafrömuðum sem hafa átt þátt í 16 daga átaki og þeim sem hafa þurft að þola ofsóknir og ofbeldi vegna starfs síns að jafnréttismálum og jafnvel látið lífið. (Sjá nánar á vefsíðunni um 29. nóvember, sem var árið 2005, tileinkaður þeim er berjast fyrir mannréttindum kvenna). Í ár verður litið yfir farinn veg og þess minnst hvaða árangur hefur náðst í baráttunni gegn kynbundu ofbeldi um allan heim ásamt því að endurskoða hvaða leiðir eru best til þess fallnar að halda baráttunni áfram.
Þó mörgu hafi verið áorkað í baráttunni gegn kynbundu ofbeldi er enn langt í land. Átakinu 2006 var ætlað að leggja áherslu á að ofbeldi gegn konum sem mannréttindabrot og renna traustari stoðum undir mannréttindavinkil starfs gegn kynbundu ofbeldi. Þá er ætlunin að beina sjónum að þeim fjölmörgu samfélagsmeinum sem stuðla að ofbeldi gegn konum s.s. fátækt, alnæmi/eyðni, stríðsrekstri, alþjóðavæðingu og öðru sem vegur að mannréttindum. Jafnframt verður unnið að því að við endurbætur á Sameinuðu þjóða kerfinu, sem nú standa yfir, séu mannréttindi kvenna, þ.á.m. aðgerðir gegn kynbundnu ofbeldi, samþætt í allar áætlanir og starfsemi stofnunarinnar. Aðalritari Sameinuðu þjóðanna mun í október n.k birta ítarlega skýrslu um kynbundið ofbeldi. 16 daga átakið er kjörinn vettvangur til að vekja athygli á efni skýrslunnar og til að þrýsta á stjórnvöld og Sameinuðu þjóðirnar um að setja sér háleitari markmið og skuldbinda sig formlega sig til að uppræta ofbeldi gegn konum.
Þema átaksins 2006 byggði á þeirri hugmynd að efling mannréttinda og uppræting ofbeldis gegn konum séu tvær greinar af sama meiði.
Í 16 daga stóð fjöldi aðila og samtaka sem lætur sig málefnið varða, fyrir margvíslegum viðburðum í því augnamiði að vekja athygli almennings á orsökum og afleiðingum kynbundins ofbeldis. Um 40 samtök og stofnanir að átakinu á Íslandi árið 2006.
Átakið 2005
Alþjóðleg yfirskrift átaksins árið 2005 var Heilsa kvenna, heilsa mannkyns: Stöðvum ofbeldið.
Ofbeldi veldur andlegu og líkamlegu heilsutjóni milljóna kvenna og hindrar eðlilega og nauðsynlega þátttöku þeirra í samfélaginu. Yfirskrift átaksins í ár er valin til að leggja áherslu á tengslin milli ofbeldis gegn konum og mannréttinda þeirra og heilsufars. Auk þess að vekja athygli á neikvæðum afleiðingum ofbeldisins á heilsufar alls mannkyns.