Tillögur Velferđarvaktarinnar um ađgerđir til ađ auka hlutfall nemenda sem ljúka framhaldsskólanámi

 

Reykjavík 30. nóvember 2017

 

Ágćti mennta- og menningarmálaráđherra.

Tillögur Velferđarvaktarinnar um ađgerđir til ađ auka hlutfall nemenda sem ljúka framhaldsskólanámi

Velferđarvaktin telur mikilvćgt ađ sem flest ungmenni geti stundađ nám viđ hćfi og ţannig stuđlađ ađ farsćlu lífi til framtíđar. Hátt hlutfall brotthvarfs nemenda úr framhaldsskólum á Íslandi er ţví áhyggjuefni. Samkvćmt Hvítbók menntmálaráđuneytis er hlutfall fullorđinna án framhaldsskólaprófs hiđ hćsta međal Norđurlandanna og ţađ fimmta hćsta međal OECD-ríkja eđa um 30%. Ţar kemur fram ađ hćgt gengur ađ hćkka menntunarstig ţjóđarinnar og ađ ţetta háa hlutfall fólks án framhaldsskólamenntunar geti haft alvarlegar efnahagslegar og félagslegar afleiđingar. Samkvćmt skýrslu Barnaheilla–Save the Children á Íslandi, Ending Educational and Child Poverty in Europe, sem fjallar um fátćkt barna og tengsl bágs efnahags viđ skort á tćkifćrum og menntun, er skortur á menntun einn helsti áhćttuţáttur fátćktar og er brotthvarf einn ţeirra mćlikvarđa sem stuđst er viđ. Samkvćmt skýrslunni er brotthvarf barna úr framhaldsskólum á Íslandi um 19%, en í Danmörku 8%, Svíţjóđ 7%, Finnlandi 9% og Noregi 11%. Međaltal brotthvarfs í Evrópu er 11%. Eitt af meginmarkmiđum Evrópu 2020 áćtlunarinnar er ađ minnka brotthvarf úr framhaldsskólum niđur fyrir 10% fyrir áriđ 2020. Miđađ viđ ţróunina hér á landi undanfarin ár er líklegt ađ ekki muni takast ađ koma brotthvarfi niđur fyrir ţađ mark fyrr en áriđ 2030 nema sérstaklega verđi spornađ viđ.

Velferđarvaktin telur ađ međ eftirtöldum ađgerđum geti stjórnvöld stuđlađ ađ bćttu hlutfalli nemenda sem ljúka framhaldsskólanámi:

  1. Vinna markvisst ađ ţeim árangri sem stefnt er ađ í Hvítbók menntamálaráđuneytisins um umbćtur í menntun, en ţar er sett ţađ markmiđ ađ 60% nemenda ljúki námi úr framhaldsskóla á tilsettum tíma áriđ 2018 — úr 44% áriđ 2014.
  2. Styrkja forvarnir og heilsueflingu og bregđast strax viđ međ heildrćnum hćtti ef vart verđur viđ vanda nemanda í grunnskóla.
  3. Tryggja ađ stuđningur sem nemandi ţarfnast í grunnskóla verđi einnig tryggđur  í framhaldsskóla. 
  4. Ađ skima í grunnskóla fyrir einstaklingum í áhćttu á brotthvarfi.
  5. Auka stuđning viđ skóla vegna sértćkra ađgerđa sem sporna viđ brotthvarfi.
  6. Efla  náms- og starfsfrćđslu í grunn- og framhaldsskólum til ađ stuđla ađ markvissu námsvali ungmenna og gefa nemendum kost á fjölbreyttu námsvali ţannig ađ sem flestir hafi tćkifćri til ađ ljúka námi viđ hćfi.
  7. Efla geđheilbrigđisţjónustu viđ framhaldsskólanema međ greiđara ađgengi ađ sálfrćđingum, ţeim ađ kostnađarlausu. 
  8. Auka ađgengi ađ félagsráđgjöf innan skólanna til ađ koma til móts viđ félagslega stöđu nemenda.
  9. Auka stuđning viđ starfsfólk skólanna og lađa ungt fólk ađ kennaranámi svo skólarnir ţróist sem öflug lćrdómssamfélög sem ungmenni sćkjast eftir ađ vera hluti af.
  10. Tryggja öllum nemendum í elstu bekkjum grunnskóla og framhaldsskóla stuđning viđ nám og heimanám s.s. međ námsverum.
  11. Auka ađgang ađ hljóđbókum og kynna kosti hljóđbóka fyrir nemendum. Tryggja ađ allir sem vilja geti nýtt sér ţćr til náms.
  12. Ungmennum sem hafa horfiđ frá námi verđi bođiđ upp á einstaklingsmiđuđ úrrćđi til ađ koma aftur í nám. Líta má til ađferđarfrćđinnar í átaksverkefninu „Nám er vinnandi vegur“ sem fyrirmynd.
  13. Tryggja ađ allir nemendur eigi kost á ađ fara í framhaldssnám óháđ aldri.
  14. Tryggja ađ skipulag framhaldsskóla geri ráđ fyrir nćgum frí- og hvíldartíma nemenda og jöfnu ađgengi allra ađ félagsstarfi.

Hvítbók menntamálaráđuneytis https://www.stjornarradid.is/media/menntamalaraduneyti-media/media/frettir/Hvitbik_Umbaetur_i_menntun.pdf

Skýrsla Save the Children, Ending Educational and Child Poverty in Europe

https://www.savethechildren.nl/sci-nl/media/Save-the-children/PDF/ending_educational_and_child_poverty_in_europe_02-12-2016.pdf

F.h. Velferđarvaktarinnar

__________________________________
Siv Friđleifsdóttir, formađur


Velferđarvaktin er óháđur álitsgjafi sem leggur fram tillögur til stjórnvalda og hagsmunaađila


Mannréttindaskrifstofa Íslands

Mannréttindaskrifstofa Íslands var stofnuđ í Almannagjá á Ţingvöllum hinn 17. júní 1994, á fimmtíu ára afmćli íslenska lýđveldisins. Skrifstofan er óháđ stofnun sem vinnur ađ framgangi mannréttinda međ ţví ađ stuđla ađ rannsóknum og frćđslu og efla umrćđu um mannréttindi á Íslandi. 

Valmynd

Skráđu ţig á póstlista MRSÍ

Skráđu ţig og fáđu fréttir, upplýsingar um ný verkefni og fleira frá okkur.

Mannréttindaskrifstofa Íslands

Túngata 14 | 101 Reykjavík | Sími 552 2720 | info[hjá]humanrights.is

Skrifstofan er opin frá 9-12 og 13-16