Ályktun aðalfundar Mannréttindaskrifstofu Íslands, 14. maí 2009

14.5.2009

Ályktun aðalfundar Mannréttindaskrifstofu Íslands

14. maí 2009

Mannréttindaskrifstofa Íslands fagnar heilshugar þeirri miklu áherslu sem lögð er á mannréttindamál í stjórnarsáttmála nýrrar ríkisstjórnar.

Mannréttindaskrifstofan styður áform um að mannréttindasamningar sem Ísland hefur fullgilt verði leiddir í lög ásamt því að gerð verði áætlun í mannréttindamálum að norrænni fyrirmynd.

Mannréttindaskrifstofan fagnar stofnun nýs ráðuneytis mannréttinda og dómsmála þar sem áhersla verður lögð á verkefni á sviði lýð- og mannréttinda.

Í ljósi aukinnar áherslu stjórnvalda á mannréttindamál vill Mannréttindaskrifstofa Íslands árétta að hún lýsir sig reiðubúna til að gegna formlega hlutverki sjálfstæðrar og óháðrar mannréttindastofnunar í samræmi við Parísarreglur SÞ, þar sem fram kemur hvaða hlutverki slíkar stofnanir eiga að gegna.

Kynjamisrétti og kynbundið ofbeldi er alvarlegt mannréttindabrot á Íslandi. Mannréttindaskrifstofan fagnar því að málaflokkur jafnréttismála fái aukið vægi innan stjórnkerfisins, m.a. fagnar hún aðgerðum til að tryggja kynjajafnrétti er lúta að styrkingu Jafnréttisstofu, jöfnun hlutfalls kynjanna á öllum sviðum samfélagsins og útrýmingu kynbundins launamunar. Mannréttindaskrifstofan hefur lengið haldið á lofti nauðsyn þess að stjórnvöld grípi til heildstæðra aðgerða gegn kynbundu ofbeldi m.a. með því að lögleiða austurísku leiðina (þannig að ofbeldismenn verði fjarlægðir af heimilum sínum),  með því að tryggja forvarnir og stuðning við aðgerðaáætlanir ríkisstjórnarinnar gegn kynbundu ofbeldi og mansali.

Mannréttindaskrifstofan fagnar því að mannréttindafræðsla verði efld á öllum skólastigum. Skrifstofan lýsir einnig ánægju sinni með aukna áhersla á mannréttindafræðslu og kvenfrelsi til að stuðla að opinni stjórnsýslu, gagnsæi og lýðræðisumbótum. Skrifstofan fagnar fyrirhuguðum umbótum í stjórnkerfinu á sviði mannréttindamála og lýðræðisþróunar sem hafa það markmið að vanda stjórnsýsluhætti og efla traust almennings á stofnunum hins opinbera.

Mannréttindaskrifstofan styður breytingar á kosningalögum til að jafna vægi atkvæða og koma þar með til móts við ábendingar Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu.

Mannréttindaskrifstofan hefur lýst áhyggjum sínum af málefnum hælisleitenda um langt skeið. Skrifstofan fagnar því áformum um að löggjöf um málefni hælisleitenda verði endurskoðuð. Brýnt er að mannúð og mannréttindi verði lögð til grundvallar í því starfi. Á næstunni mun birtast rannsókn Mannréttindaskrifstofu á aðbúnaði og málsmeðferð í hælismálum á Íslandi í samanburði við önnur Norðurlönd. Í þessu samhengi ítrekar Mannréttindskrifstofan hvatningu sína um að Ísland gerist aðili að samningum Sameinuðu þjóðanna um ríkisfangslausa.

Skrifstofan áréttar nauðsyn þess að löggjafinn tryggi tjáningar- og skoðanafrelsi fjölmiðla og fagnar því áformum um að sett verði heildstæð lög um fjölmiðla þar sem ritstjórnarlegt sjálfstæði og réttur blaðamanna eru tryggð.

Skrifstofan styður faglega endurskoðun stjórnarskrár í samráði við almenning og borgaralegt samfélag og að upplýsingalög verði endurskoðuð til að auka aðgang almennings og fjölmiðla að upplýsingum.

Mannréttindaskrifstofan fagnar áformum um ein hjúskaparlög sem tryggja jafnræði án tillits til kynhneigðar og að hugað verði að réttarbótum í málefnum transgender fólks en skrifstofan hefur um langt skeið vakið máls á að löggjöf skorti til að tryggja rétt og mannvirðingu þessa hóps.

Undanfarin ár hefur útlendingalöggjöf einkum beinst að reglum komu og brottför í stað nauðsynlegra ákvæða til að tryggja fólki af erlendum uppruna rétt sem fullgildum meðlimum íslensks fjölmenningarsamfélags. Mannréttindaskrifstofan fagnar því að rík áhersla verði lögð á að tryggja rétt og þátttöku fólks af erlendum uppruna og að ný lög verði sett um málefni innflytjenda.

Skrifstofan styður heilshugar að brugðist verði við áliti Mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna um fiskveiðistjórnunarkerfið, þar sem ákvæði stjórnarskrár um atvinnufrelsi og jafnræði verði lagt til grundvallar. Einnig fagnar skrifstofan áformum um innleiðingu vatnatilskipunar ESB með nýjum vatnalögum sem tryggi verndun og sjálfbæra nýtingu ferskvatns og skilgreini aðgang að vatni sem grundvallarmannréttindi.

Mannréttindaskrifstofan fagnar aukinni áherslu í utanríkismálum á baráttu fyrir mannréttindum og kvenfrelsi, friði og afvopnun og gegn fátækt, félagslegu ranglæti, misskiptingu og hungursneyð, m.a. með þróunaraðstoð og að framlag Íslands til friðargæslu verði á sviði sáttaumleitana, uppbyggingar borgaralegra stofnana, jafnréttis- og mannúðarmála.

Ísland á aðild að Sameinuðu þjóðunum og Evrópuráðinu en þar er mælst til þess að stjórnvöld setji á stofn eða styrki starf stofnana sem eru fyrir hendi til að tryggja að í landinu starfi óháð og fjárhagslega sjálfstæð mannréttindastofnun. Stofnunum þessum er m.a. ætlað að fylgjast með þróun mannréttinda í viðkomandi ríki, taka þátt í alþjóðlegu samstarfi, veita ráðgjöf um mannréttindamál ásamt því að halda uppi fræðslu og rannsóknum.

Í Parísarreglunum kemur fram hvaða hlutverki landsstofnanir eiga að gegna. Mannréttindaskrifstofan er sjálfstæð stofnun sem starfar í samræmi við Parísarreglurnar þó í dag sé rekstrargrundvöllur hennar ótryggur.

Í máli eftirlitsstofnana á sviði mannréttinda sem fjallað hafa um málefni Mannréttindaskrifstofunnar kemur fram að þær telji skrifstofuna geta fyllilega sinnt hlutverki landsstofnunar svo fremi sem rekstrargrundvöllur og sjálfstæði er tryggt.

Mannréttindaskrifstofa Íslands er sjálfstæð stofnun sem vinnur að framgangi mannréttinda með því að stuðla að rannsóknum og fræðslu og efla umræðu um mannréttindi á Íslandi. Skrifstofan kemur fram fyrir Íslands hönd á vettvangi Evrópuráðsins og hjá Sameinuðu þjóðunum, skrifstofan er fulltrúi Íslands í norrænu samstarfi og í Evrópusamtökum mannréttindastofnana. Skrifstofan gerir umsagnir um lagafrumvörp, upplýsir alþjóðlegar eftirlitsstofnanir um stöðu mannréttinda á Íslandi, stendur fyrir málþingum, rannsóknum og útgáfu, gerð mannréttindafræðsluefnis og tekur þátt í opinberum nefndum og samstarfi við háskóla og frjáls félagasamtök, hér á landi sem og erlendis. Þá stendur skrifstofan fyrir herferðum gegn mannréttindabrotum s.s 16 daga átaki gegn kynbundu ofbeldi og Evrópuviku gegn kynþáttamisrétti, svo fátt eitt sé talið.  

Senda grein